Aurten ere atsegin handiz aurkezten dut, urtez urte, Euskadiko errealitate ekonomiko, sozial eta laboralaren azterketa zorrotzerako erreferentzia den Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Memoria Sozioekonomikoaren beste edizio bat. Asko dira datuak ematen eta azterlanak egiten dituzten erakunde eta organismo pribatuak, baina gure memoriaren balioa, zuen baimenarekin, Euskadiko EGABen dauden eragile ekonomiko eta sozial guztiek informazioa aztertu eta disekzionatu egiten dutela da, norabide onean aurrera egiten jarraitzeko bide orria eskaintzeko.

2025eko Memoriak gure ingurunearen bilakaeraren ikuspegi zabala eta arrazoitua eskaintzen du, ekonomia-, teknologia-, demografia- eta ingurumen-eraldaketa garrantzitsuen jarraitutasunak markatutako aldian. Ziurgabetasuna eta aldaketen azelerazioa ezaugarri dituen nazioarteko testuinguruan, diagnostiko objektibo bat izateak, iturri ofizialetako datuetan oinarrituta eta hausnarketa partekatutik abiatuta, are balio handiagoa hartzen du.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen eginkizun nagusietako bat Euskadiko errealitate sozioekonomikoa ezagutzen laguntzea eta eragile ekonomiko eta sozialen arteko elkarrizketarako gune bat bideratzea da. Memoria honek konpromiso horri erantzuten dio, hain zuzen ere. Adierazle nagusien bilakaera deskribatzeaz gain, Euskadik dituen erronkak eta aukerak ulertzea erraztuko duen interpretazioa eskaintzea du helburu, ikuspegi pluraletik eta interes orokorrera bideratuta.
Datuek erakusten dutenez, ekonomiak egokitzeko eta erresilientzia izateko gaitasuna erakusten jarraitu du, eta aurrerapen esanguratsuak egin dira hainbat arlotan; hala ere, agerian uzten dituzte lehentasunezko arreta iraunkorra eskatzen duten erronkak. Energiaren, digitalizazioaren eta demografiaren arloan egiteko dauden eta nahitaezkoak diren trantsizioek lanketa integrala eta ondo planifikatua behar dute, inor atzean ez kanpoan ez uzteko.

Lan-merkatua, 2022ko lan-erreformaz geroztik unerik onenean dagoen arren, mikroskopiopean aztertuta neke-zantzuak ematen hasi da, eta, beraz, hiru trantsizio horiek modulatzeko moduak palanka gisa jardun beharko luke, ekonomiak eta herritarren ongizateak hazkundearen bidean jarrai dezaten. Berriro diot, hurrengo orrialdeetan datu ugari aurkituko dituzue, baina gure gogoetak, analisitik eta adostasunetik, sentsibilitateen eta ikuspegien baturatik sortzen diren datu horiek xehetasunez irakurtzeko eskatzen dizuet, Batzorde honetatik lurralde hobe eta prestatuagoa eraikitzen, erronka globalez betetako testuinguru aldakor honetan laguntzeko.

Horregatik guztiarengatik, argitalpen hau posible egin dutenen lanaren balioa nabarmendu nahi dut. Nire esker ona adierazi nahi diet Batzordea osatzen duten pertsonei, haien parte-hartzeak ordezkatzen dituzten ikuspegi eta esperientzia anitzetatik azterketa aberasten baitu; Euskadiko EGABeko talde teknikoari, profesionaltasunarengatik, zorroztasunarengatik eta dedikazioarengatik; eta informazioa eta datuak emanez lan horren kalitatean laguntzen duten erakunde eta organismo guztiei.

Espero dut Memoria hau tresna baliagarria izaten jarraitzea erakunde publikoentzat, eragile ekonomiko eta sozialentzat, mundu akademikoarentzat eta herritar guztientzat. Gure errealitatea sakon ezagutzea erabaki hobeak hartzeko eta, erantzukidetasunetik abiatuta, Euskadi oparoagoa, lehiakorragoa, inklusiboagoa, solidarioagoa eta jasangarriagoa eraikitzeko lehen urratsa da.

Javier Muñecas Herreras
Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko Presidentea

Memoria Sozioekonomikoa 2025 (Laster eskuragarri)

The post Laburpena eta Ondorioak 2025 appeared first on CES Vasco.

Atsegin handiz aurkezten dut, berriz ere, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen memoria sozioekonomikoa. Erakunde honek egindako dokumentua da eta Euskadiren urte bakoitzeko egoera ekonomiko eta sozialaren ikuspegi osoa, zehatza eta zorrotza eskaintzen du.

Memoria hau Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea arautzen duen Legeak agindutakoaren emaitza da. Izan ere, lege horrek, Batzorde honen eginkizunen artean, honako hau ezartzen du: “Euskal Autonomia Erkidegoko ekonomia- eta gizarte-egoerari buruzko gogoetak jasotzen dituen memoria egitea eta Eusko Jaurlaritzari eta Eusko Legebiltzarrari helaraztea”.

Aurkezten dizuedan Memoria ez da datu eta estatistika bilduma zabal, zorrotz -iturri ofizial hutsetan oinarritzen baita-, egituratu eta ordenatu soila. Honen bidez, 2024an Euskadiren errealitate sozio-ekonomikoa zer izan den zehatz-mehatz azter daiteke. Are gehiago, informazio eskerga eta baliotsu horri Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoen arteko elkarrizketatik eta akordiotik datozen gogoeta batzuk gehitzen zaizkio. Eragile horiek gure gizarte zibilaren ordezkaritza osoa eta osoa osatzen dute, eta horrek analisia aberasten du eta dimentsio praktikoa ematen dio.

Beraz, memoria honen helburua ez da dauden datuak eta estatistikak erreplikatzea, baizik eta horri buruzko gogoetak adieraztea eta estatistika eta informazio horiei balio erantsia ematea, haien bilakaera denboran kokatuz eta lurraldeko errealitate sozial eta ekonomiko konplexu eta anitzak ulertzea ahalbidetuko duen azterketa sakona eskainiz.

Dokumentu hau egiteko, informazioa aztertzeko eta alderatzeko prozesu zehatz batean jarri dugu, aurkeztutako datuen koherentzia, zehaztasuna eta adierazgarritasuna bermatzeko. Ahalegin horrek aukera ematen du Euskal Autonomia Erkidegoko egungo errealitatearen irudi fidagarria emateko, ebidentzia sendoetan eta irizpide objektiboetan oinarrituta, baina irismen luzeko ikuspegia ere eskaintzen du, ezinbestekoa baita plangintza estrategikoko eta erabakiak hartzeko prozesuetarako, bai eremu publikoan, bai pribatuan.

2024ko egoera geopolitikoa ziurgabea izan da zalantzarik gabe. Ukrainako eta Gazako gatazken jarraipenari Siriako gerra zibila gehitu zitzaion, eta, batez ere, Donald Trump AEBko presidente hautatu izana. Bigarren agintaldia muga-zergen polemikak markatu du, nazioarteko harremanak tenkatu baititu eta mundua are gehiago polarizatzen lagundu baitu. Testuinguru hurbilean, Ekialdean gertatutako DANAren tragediak iritzi publikoa hunkitu zuen.

Bestalde, Estatuari eta Euskadiri eragiten dien bizitegi-arazo gero eta handiagoa ikusarazi da 2024an. Etxebizitza gero eta arrakala sozial handiagoa da, eta alokairuen prezioaren igoera handiak eta higiezinen eskaintzaren garestitasunak herritarren ekonomia pobretzen lagundu dute; honako gai hauek eztabaida sozialararen ardatz izan dira. Euskadin, etxebizitzen salerosketak eta eraikuntza-jarduerak datu positiboak badituzte ere, prezioek gorantz jarraitzen dute eta alokairuko etxebizitzen eskaintza ez da nahikoa. Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordean “tentsioan dauden zonen” figuraren eraginkortasuna ebaluatuko dugu, desorekak zuzentzeko tresna erabilgarria izan dadin.

Ziurgabetasunak markatutako nazioarteko testuingurua izan arren, Euskadiko datu ekonomikoak positiboak izan dira, eurogunean izandakoa baino hazkunde ekonomiko handiagoarekin eta BPGren % 2,2ko igoerarekin. Hala ere, adierazle ekonomiko batzuk kezkagarriak dira, eta inflazioak familien ekonomian nabarmentzen jarraitzen du, oinarrizko produktuen erosketa-saskiaren prezioak gorantz jarraitu baitu 2024an.

Enpleguak ere bilakaera positiboa izan du, zerbitzuen sektoreak bultzatuta, eta horrek Euskadik lortu nahi duen eredu ekonomikoari buruzko hausnarketa eta beste sektore estrategikoago batzuetan enplegagarritasuna handitzeko bultza daitezkeen zuzenketak eragin ditu. Behin-behinekotasun tasak murriztu egin dira, nahiz eta oraindik ere altuak diren, eta laneko ezbeharrei buruzko datuek agerian uzten dute arriskuen prebentzioa indartu behar dela. IA eta IKTak aplikatzea ere erronka handia da eta ondorioz, erabakitasunez heldu behar zaio erronka horri. Euskal enpresak arlo horretan ondo kokatuta dauden arren, beharrezkoa da aurrerapen teknologikoek eskatzen dituzten premia berriak prestakuntza-eskaintzara eta lan-merkatura eramatea.

Biztanleriaren zahartzea da erantzun beharreko beste erronketako bat da. Immigrazioaren ekarpenak biztanleriaren hazkundea ahalbidetu badu ere, Euskadiko demografiak jaiotza-tasa baxuak erakusten jarraitzen du. Horregatik, uste dugu beharrezkoa dela “Erronka Demografikorako 2030 Estrategiaren” aplikazioa bizkortzea, eta zahartzeak osasun-arretaren egituran eta gizarte-babesaren eremuan eskatzen dituen aldaketei ekitea.

Aurkezpen labur hau amaitu baino lehen, eskerrak eman nahi dizkiet Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Memoria Sozioekonomikorako Batzordea osatzen duten pertsona guztiei eta Kontseiluko langileei, bai egin duten lan bikainagatik, bai beren lana egiteko erakutsi duten konpromisoagatik. Memoria egitea lan korala da eta pertsona askok denbora eta ahalegina inbertitzen dituzte eta hori aitortzea bidezkoa da.

Amaitzeko, Memoria hau irakurtzen jarraitzera gonbidatzea besterik ez zait geratzen, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen dugun eragile sozial eta ekonomikook identifikatu ditugun erronkak eta horri buruz ditugun gogoetak ezagutzeko.

(Laburpena eta ondorioak 2024)

The post Memoria Sozioekonomikoa 2024 appeared first on CES Vasco.

Atsegin handiz aurkezten dut, berriz ere, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen memoria sozioekonomikoa. Erakunde honek egindako dokumentua da eta Euskadiren urte bakoitzeko egoera ekonomiko eta sozialaren ikuspegi osoa, zehatza eta zorrotza eskaintzen du.

Memoria hau Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea arautzen duen Legeak agindutakoaren emaitza da. Izan ere, lege horrek, Batzorde honen eginkizunen artean, honako hau ezartzen du: “Euskal Autonomia Erkidegoko ekonomia- eta gizarte-egoerari buruzko gogoetak jasotzen dituen memoria egitea eta Eusko Jaurlaritzari eta Eusko Legebiltzarrari helaraztea”.

Aurkezten dizuedan Memoria ez da datu eta estatistika bilduma zabal, zorrotz -iturri ofizial hutsetan oinarritzen baita-, egituratu eta ordenatu soila. Honen bidez, 2024an Euskadiren errealitate sozio-ekonomikoa zer izan den zehatz-mehatz azter daiteke. Are gehiago, informazio eskerga eta baliotsu horri Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoen arteko elkarrizketatik eta akordiotik datozen gogoeta batzuk gehitzen zaizkio. Eragile horiek gure gizarte zibilaren ordezkaritza osoa eta osoa osatzen dute, eta horrek analisia aberasten du eta dimentsio praktikoa ematen dio.

Beraz, memoria honen helburua ez da dauden datuak eta estatistikak erreplikatzea, baizik eta horri buruzko gogoetak adieraztea eta estatistika eta informazio horiei balio erantsia ematea, haien bilakaera denboran kokatuz eta lurraldeko errealitate sozial eta ekonomiko konplexu eta anitzak ulertzea ahalbidetuko duen azterketa sakona eskainiz.

Dokumentu hau egiteko, informazioa aztertzeko eta alderatzeko prozesu zehatz batean jarri dugu, aurkeztutako datuen koherentzia, zehaztasuna eta adierazgarritasuna bermatzeko. Ahalegin horrek aukera ematen du Euskal Autonomia Erkidegoko egungo errealitatearen irudi fidagarria emateko, ebidentzia sendoetan eta irizpide objektiboetan oinarrituta, baina irismen luzeko ikuspegia ere eskaintzen du, ezinbestekoa baita plangintza estrategikoko eta erabakiak hartzeko prozesuetarako, bai eremu publikoan, bai pribatuan.

2024ko egoera geopolitikoa ziurgabea izan da zalantzarik gabe. Ukrainako eta Gazako gatazken jarraipenari Siriako gerra zibila gehitu zitzaion, eta, batez ere, Donald Trump AEBko presidente hautatu izana. Bigarren agintaldia muga-zergen polemikak markatu du, nazioarteko harremanak tenkatu baititu eta mundua are gehiago polarizatzen lagundu baitu. Testuinguru hurbilean, Ekialdean gertatutako DANAren tragediak iritzi publikoa hunkitu zuen.

Bestalde, Estatuari eta Euskadiri eragiten dien bizitegi-arazo gero eta handiagoa ikusarazi da 2024an. Etxebizitza gero eta arrakala sozial handiagoa da, eta alokairuen prezioaren igoera handiak eta higiezinen eskaintzaren garestitasunak herritarren ekonomia pobretzen lagundu dute; honako gai hauek eztabaida sozialararen ardatz izan dira. Euskadin, etxebizitzen salerosketak eta eraikuntza-jarduerak datu positiboak badituzte ere, prezioek gorantz jarraitzen dute eta alokairuko etxebizitzen eskaintza ez da nahikoa. Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordean “tentsioan dauden zonen” figuraren eraginkortasuna ebaluatuko dugu, desorekak zuzentzeko tresna erabilgarria izan dadin.

Ziurgabetasunak markatutako nazioarteko testuingurua izan arren, Euskadiko datu ekonomikoak positiboak izan dira, eurogunean izandakoa baino hazkunde ekonomiko handiagoarekin eta BPGren % 2,2ko igoerarekin. Hala ere, adierazle ekonomiko batzuk kezkagarriak dira, eta inflazioak familien ekonomian nabarmentzen jarraitzen du, oinarrizko produktuen erosketa-saskiaren prezioak gorantz jarraitu baitu 2024an.

Enpleguak ere bilakaera positiboa izan du, zerbitzuen sektoreak bultzatuta, eta horrek Euskadik lortu nahi duen eredu ekonomikoari buruzko hausnarketa eta beste sektore estrategikoago batzuetan enplegagarritasuna handitzeko bultza daitezkeen zuzenketak eragin ditu. Behin-behinekotasun tasak murriztu egin dira, nahiz eta oraindik ere altuak diren, eta laneko ezbeharrei buruzko datuek agerian uzten dute arriskuen prebentzioa indartu behar dela. IA eta IKTak aplikatzea ere erronka handia da eta ondorioz, erabakitasunez heldu behar zaio erronka horri. Euskal enpresak arlo horretan ondo kokatuta dauden arren, beharrezkoa da aurrerapen teknologikoek eskatzen dituzten premia berriak prestakuntza-eskaintzara eta lan-merkatura eramatea.

Biztanleriaren zahartzea da erantzun beharreko beste erronketako bat da. Immigrazioaren ekarpenak biztanleriaren hazkundea ahalbidetu badu ere, Euskadiko demografiak jaiotza-tasa baxuak erakusten jarraitzen du. Horregatik, uste dugu beharrezkoa dela “Erronka Demografikorako 2030 Estrategiaren” aplikazioa bizkortzea, eta zahartzeak osasun-arretaren egituran eta gizarte-babesaren eremuan eskatzen dituen aldaketei ekitea.

Aurkezpen labur hau amaitu baino lehen, eskerrak eman nahi dizkiet Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Memoria Sozioekonomikorako Batzordea osatzen duten pertsona guztiei eta Kontseiluko langileei, bai egin duten lan bikainagatik, bai beren lana egiteko erakutsi duten konpromisoagatik. Memoria egitea lan korala da eta pertsona askok denbora eta ahalegina inbertitzen dituzte eta hori aitortzea bidezkoa da.

Amaitzeko, Memoria hau irakurtzen jarraitzera gonbidatzea besterik ez zait geratzen, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen dugun eragile sozial eta ekonomikook identifikatu ditugun erronkak eta horri buruz ditugun gogoetak ezagutzeko.

Javier Muñecas Herreras

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Presidentea

(Memoria Sozioekonomikoa 2024)

The post Laburpena eta Ondorioak MSE2024 appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Memoria Sozioekonomikoaren argitalpena itxaroten eta baloratzen den gertaera da, eta horrela da Euskal Autonomia Erkidegoko errealitate sozial eta ekonomikoari buruzko dokumentu zehatz, serio eta fidagarria izateko interesa duten kolektibo eta pertsonen artean duen garrantziagatik eta sortzen duen interesagatik. Memoria honek, datuen eta estatistiken bilduma izateaz gain, adierazle horiek denboran zehar izan duten bilakaeraren azterketa sakon eta testuinguruan kokatua eskaintzen du.

Aurkezten dugun azterlana iturri ofizialek argitaratutako datuetan eta informazioetan oinarritzen da, informazioaren fidagarritasuna eta zehaztasuna bermatuz. Hala ere, ez gara bilketa estatistiko soilera mugatzen. Gure lanak informazioa kontrastatzeko eta egiaztatzeko prozesu zorrotza eskatzen du, eta, horri esker, aurkeztutako datuak sendoak eta egungo errealitatearen adierazgarri direla ziurtatu dezakegu. Analisi honek, Euskal Autonomia Erkidegoaren egungo egoeraren ikuspegi argia emateaz gain, aldi berean epe luzerako ikuspegia eskaintzen du, plangintzarako eta erabakiak hartzeko funtsezkoa dena.

Gure memoriaren balio erantsi esanguratsu bat Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoen arteko eztabaida aktibo eta eraikitzailetik sortzen diren gogoetak gehitzea da. Eztabaida- eta deliberazio-prozesu honek, adostasunean amaitzen denak, izugarri aberasten du analisia eta dimentsio praktikoa eta aplikagarria ematen dio. Aurkeztutako gomendioak eta oharrak ez dira gogoeta teoriko hutsak; aitzitik, Euskadiko gizarte- eta ekonomia-sarean zuzenean inplikatuta daudenen kezkak eta proposamenak jasotzen dituzte. Agiri hau, beraz, funtsezko tresna da Euskal Autonomia Erkidegoaren errealitate konplexua ulertzeko eta hausnarketarako eta ekintzarako oinarri sendoa eskaintzen die arduradun politikoei, eragile ekonomiko eta sozialei eta, oro har, jendeari.

2023an egoera geopolitikoa bi gatazka belikok markatu dute: amaitzen ez den Ukrainako gatazkak eta Gazakoak. Liskar hauek sortutako ezegonkortasunak zuzenean eragiten die tartean dauden eskualdeei baina, aldi berean, ondorioak ditu munduko ekonomian, merkatuetako aldakortasuna areagotuz eta aurreikuspen ekonomikoa zailduz. Faktore-konbinazio honek ziurgabetasun itzeleko ingurunea sortu du, non ondorio ekonomiko kaltegarriak hainbat eremutan nabaritzen diren, energia-horniduratik hasi eta oinarrizko ondasunen prezioetaraino.

Testuinguru global konplikatu honen barruan, aldi berean eurogunearen dezelerazioak ere markatzen duena, itxaropentsua da egiaztatzea Euskadiko datu ekonomikoek aldakuntza positiboak izan dituztela BPGaren urte arteko % 1,8ko hazkundearekin. Hala ere, inflazioak arazo izaten jarraitzen du herritar guztiontzat. 2023an prezioen gorakada moteldu bada ere, maila altuetan mantentzen da eta horrek eragin negatiboa du familien erosteko ahalmenean.

Enpleguari dagokionez, langabeziak jaisten jarraitu du, nahiz eta sumatzen den luzaroko langabeziak, laneratzeko zailtasun handienak dituzten kolektibo jakin batzuei eragiten dienak, eta behin-behinekotasunak arazo hauek arintzeko neurriak behar dituztela. Gainera adimen artifiziala agertzeak enpresetan, langileengan eta, oro har, herritarrengan izan ditzakeen ondorioei buruz hausnartzea eskatzen du. Adimen artifizialak eskaintzen dituen aukerak aprobetxatzeko aldaketak planteatu beharko dira hala prestakuntzan nola lan-inguruneetan integratzean.

Beste datu batzuei dagokienez, hala nola Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta jasotzen duten bizikidetza-unitateen % 13,6ko igoera, Euskadiko familien % 12,6ri pobrezia energetikoak edo alokairuko etxebizitza-eskaintza eskasak eragin izana, esan behar da beharrezkoa dela gizarte-babeseko sistema mantentzea eta, ahal den neurrian, indartzea, sistema honek garapen ekonomiko bidezkoagoa eta ekitatiboagoa bermatzen duelako herritar guztientzat.

Beste alde batetik, demografiak egiturazko arazo izaten jarraitzen du Euskadin, gure herrialdeak behin eta berriz hazkunde natural negatiboa duelako. Izan ere, jaiotzen eta heriotzen arteko aldeak ordura arteko maximoa gainditu zuen 2022an, eta migrazio-saldoen biztanleria-ekarpenak biztanleriaren galera konpentsatzen duen arren uste dugu premiazkoa dela “Erronka Demografikorako 2030 Euskal Estrategian” sakontzea; 2023an egin ziren estrategia honen lehenengo jarduketak positibotzat jotzen ditugu.

Azkenik, aurkezpen hau amaitzeko eskerrak eman nahi dizkiet Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen (EGAB) Memoria Sozioekonomikorako Batzordea osatzen duten pertsona guztiei eta Batzordeko langileei. Horiei guztiei nire eskerrik beroenak adierazten dizkiet euren lanagatik eta konpromisoagatik.

Irakurleei memoria hau aztertzen jarraitzeko gonbita egitea besterik ez zait geratzen, Euskadiko EGAB osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoek identifikatutako erronkak eta, aldi berean, erronka horiekin lotutako gogoetak ezagutzeko.

Javier Muñecas Herreras

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Presidentea

(Laburpena eta ondorioak)

The post Memoria Sozioekonomikoa 2023 appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Memoria Sozioekonomikoaren argitalpena itxaroten eta baloratzen den gertaera da, eta horrela da Euskal Autonomia Erkidegoko errealitate sozial eta ekonomikoari buruzko dokumentu zehatz, serio eta fidagarria izateko interesa duten kolektibo eta pertsonen artean duen garrantziagatik eta sortzen duen interesagatik. Memoria honek, datuen eta estatistiken bilduma izateaz gain, adierazle horiek denboran zehar izan duten bilakaeraren azterketa sakon eta testuinguruan kokatua eskaintzen du.

Aurkezten dugun azterlana iturri ofizialek argitaratutako datuetan eta informazioetan oinarritzen da, informazioaren fidagarritasuna eta zehaztasuna bermatuz. Hala ere, ez gara bilketa estatistiko soilera mugatzen. Gure lanak informazioa kontrastatzeko eta egiaztatzeko prozesu zorrotza eskatzen du, eta, horri esker, aurkeztutako datuak sendoak eta egungo errealitatearen adierazgarri direla ziurtatu dezakegu. Analisi honek, Euskal Autonomia Erkidegoaren egungo egoeraren ikuspegi argia emateaz gain, aldi berean epe luzerako ikuspegia eskaintzen du, plangintzarako eta erabakiak hartzeko funtsezkoa dena.

Gure memoriaren balio erantsi esanguratsu bat Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoen arteko eztabaida aktibo eta eraikitzailetik sortzen diren gogoetak gehitzea da. Eztabaida- eta deliberazio-prozesu honek, adostasunean amaitzen denak, izugarri aberasten du analisia eta dimentsio praktikoa eta aplikagarria ematen dio. Aurkeztutako gomendioak eta oharrak ez dira gogoeta teoriko hutsak; aitzitik, Euskadiko gizarte- eta ekonomia-sarean zuzenean inplikatuta daudenen kezkak eta proposamenak jasotzen dituzte. Agiri hau, beraz, funtsezko tresna da Euskal Autonomia Erkidegoaren errealitate konplexua ulertzeko eta hausnarketarako eta ekintzarako oinarri sendoa eskaintzen die arduradun politikoei, eragile ekonomiko eta sozialei eta, oro har, jendeari.

2023an egoera geopolitikoa bi gatazka belikok markatu dute: amaitzen ez den Ukrainako gatazkak eta Gazakoak. Liskar hauek sortutako ezegonkortasunak zuzenean eragiten die tartean dauden eskualdeei baina, aldi berean, ondorioak ditu munduko ekonomian, merkatuetako aldakortasuna areagotuz eta aurreikuspen ekonomikoa zailduz. Faktore-konbinazio honek ziurgabetasun itzeleko ingurunea sortu du, non ondorio ekonomiko kaltegarriak hainbat eremutan nabaritzen diren, energia-horniduratik hasi eta oinarrizko ondasunen prezioetaraino.

Testuinguru global konplikatu honen barruan, aldi berean eurogunearen dezelerazioak ere markatzen duena, itxaropentsua da egiaztatzea Euskadiko datu ekonomikoek aldakuntza positiboak izan dituztela BPGaren urte arteko % 1,8ko hazkundearekin. Hala ere, inflazioak arazo izaten jarraitzen du herritar guztiontzat. 2023an prezioen gorakada moteldu bada ere, maila altuetan mantentzen da eta horrek eragin negatiboa du familien erosteko ahalmenean.

Enpleguari dagokionez, langabeziak jaisten jarraitu du, nahiz eta sumatzen den luzaroko langabeziak, laneratzeko zailtasun handienak dituzten kolektibo jakin batzuei eragiten dienak, eta behin-behinekotasunak arazo hauek arintzeko neurriak behar dituztela. Gainera adimen artifiziala agertzeak enpresetan, langileengan eta, oro har, herritarrengan izan ditzakeen ondorioei buruz hausnartzea eskatzen du. Adimen artifizialak eskaintzen dituen aukerak aprobetxatzeko aldaketak planteatu beharko dira hala prestakuntzan nola lan-inguruneetan integratzean.

Beste datu batzuei dagokienez, hala nola Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta jasotzen duten bizikidetza-unitateen % 13,6ko igoera, Euskadiko familien % 12,6ri pobrezia energetikoak edo alokairuko etxebizitza-eskaintza eskasak eragin izana, esan behar da beharrezkoa dela gizarte-babeseko sistema mantentzea eta, ahal den neurrian, indartzea, sistema honek garapen ekonomiko bidezkoagoa eta ekitatiboagoa bermatzen duelako herritar guztientzat.

Beste alde batetik, demografiak egiturazko arazo izaten jarraitzen du Euskadin, gure herrialdeak behin eta berriz hazkunde natural negatiboa duelako. Izan ere, jaiotzen eta heriotzen arteko aldeak ordura arteko maximoa gainditu zuen 2022an, eta migrazio-saldoen biztanleria-ekarpenak biztanleriaren galera konpentsatzen duen arren uste dugu premiazkoa dela “Erronka Demografikorako 2030 Euskal Estrategian” sakontzea; 2023an egin ziren estrategia honen lehenengo jarduketak positibotzat jotzen ditugu.

Azkenik, aurkezpen hau amaitzeko eskerrak eman nahi dizkiet Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen (EGAB) Memoria Sozioekonomikorako Batzordea osatzen duten pertsona guztiei eta Batzordeko langileei. Horiei guztiei nire eskerrik beroenak adierazten dizkiet euren lanagatik eta konpromisoagatik.

Irakurleei memoria hau aztertzen jarraitzeko gonbita egitea besterik ez zait geratzen, Euskadiko EGAB osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoek identifikatutako erronkak eta, aldi berean, erronka horiekin lotutako gogoetak ezagutzeko.

Javier Muñecas Herreras

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Presidentea

(2023ko MSE)

The post Laburpena eta Ondorioak MSE2023 appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak, besteak beste, urtero Euskal Autonomia Erkidegoko egoera ekonomikoari eta sozialari buruzko bere gogoetak azaltzeko memoria bat idazteko eginbeharra du. Hala, 2023ko ekainaren 28ko ohiko bilkuran, aho batez onetsi zuen jarraian jasotako dokumentua.

Eusko Jaurlaritzaren eta Eusko Legebiltzarraren kontsulta-erakunde den aldetik, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak urtero aztertzen du egoera ekonomikoa eta soziala, soilik datu ofizialak oinarri hartuta. Aitzitik, ez da batzorde honen eginkizuna eskuragarri dauden datu eta estatistika ugariak errepikatzea, horiei buruzko gogoetak egitea baizik. Gure eginbeharra, beraz, iturri ofizialek argitaratutako estatistika eta informazioei balio erantsia ematea da. Hartara, izandako bilakaera unean uneko denbora-testuinguruan jartzen dugu, aurrerapenak eta atzerapenak egiaztatzen ditugu, bilakaerak aurreikusten ditugu, eta ohartarazpenak eta gogoetak egiten ditugu; hori guztia, dena egiaztatu eta adostu ondoren. Funtsean, honetan datza erakundearen zeregina: gizartea erabat ordezkatzen duen Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak egoeraren azterketa egitea eta horren harira adostutako proposamenak aurkeztea.

Pandemiako bi urtek astinduta hasi zen 2022a, ziurgabetasun-kutsuarekin. Bat-batean Ukrainako gerra hasi zenean, sentsazio hori areagotu zen, eta inflazioak izugarri egin zuen gora, azken hamarkadetan ikusi gabeko mailara igo baitzen. Testuinguru horretan, agerian geratu zen administrazio publikoek zergen eta aurrekontuen politika oinarrizko zerbitzu publikoetan ardaztu behar zutela (nagusiki osasunean eta gizarte-zerbitzuetan), bai eta hezkuntzan eta ikerketan ere, egoera horretan sortutako beharrizanei aurre egin ahal izateko.

2022ko memoria sozioekonomikoak Euskadin erregistratutako hazkuntza ekonomikoa islatzen du; hazkuntza horri esker, hain zuzen ere, mantendu ahal izan da enpleguaren susperraldia (urte-amaieran, BPGd-aren gehikuntza % 4,4koa zen, eta enpleguaren igoera % 3,1ekoa). Alabaina, industria-sektorean galdu diren enpleguei dagokienez EUSTATek emandako datuak aintzat hartuta, adierazi nahi dugu euskal produkzio-sistemaren funtsezko katebegia dela, eta –% 2,8ko okupazio-tasa izan duela 2021. urtearekin alderatuta.

Bestalde, adierazle nagusien arabera, okupazioa igo da eta pandemia-aurreko egoera berreskuratu ahal izan da; horrez gain, lan-erreformaren ondoriozko urteko balantzeak erakusten du lortu dela enpleguaren kalitatea hobetzea. Hala eta guztiz ere, oraindik ere arreta berezia eman behar zaie iraupen luzeko langabeziari, laneratzeko zailtasun handiagoak dituzten zenbait kolektiboren langabeziari eta enplegu publikoaren behin-behinekotasunari. Hori dela eta, enplegura bideratutako partida publikoak sendotu behar dira eta Europako berreskuratze-funtsak aprobetxatu.

Egoera demografikoari dagokionez, dokumentuan argi eta garbi azaldu da Euskadik krisi demografiko izugarriari egin behar diola aurre. Krisi-definizioaren lehenengo adiera aintzat hartuta erabili dut terminoa: “zerbaiten bilakaeran gertatzen den une edo epe larria, ondorio garrantzitsuak dakartzana”. Bilakaera horretatik sortu da erakundearen agenda politikoan erronka demografikoa erdigunean jartzeko beharra. EAEn hazkunde natural negatiboa erregistratu da, migrazio-saldo positiboekin konpentsatzen ez dena. “Erronka Demografikorako 2030 Euskal Estrategia”, zeina 2022an onetsi baitzen, ekonomiari lotutako gaiak eta bizitzako baldintza materialak uztartzen dituen tresna izan behar da; halaber, aipatzekoa da bidegurutze horrek bizi-garapena ulertzeko beste modu batzuk ere hartuko dituela barne, zeinek gure iraganarekiko haustura soziokulturala ekarriko baitute (jada ekarri dute).

Alderdi positiboari dagokionez, Euskadi oso ondo kokatzen da bizi-kalitateko nazioarteko rankingetan (GGI), bai eta Europako AROPE tasaren askotariko eremuetan nahiz Bizi-baldintzei buruzko Inkestako adierazle gehienetan ere. Hala eta guztiz ere, 2021eko memorian nabarmendu ziren EAEko bizi-kalitateari lotutako hainbat alderdi; 2022koan, ostera, aurreko aldiko hobekuntzarekin alderatuta, bizi-baldintza horiek zertxobait okertu izanaren zantzuak jaso dira. Horrenbestez, jarraipena egin behar zaie honako hauei: pobreziako edo gizarte-bazterkeriako arriskuan dauden biztanleen kopuruan egondako igoerari, gutxienez astean bitan okela edo arraina jatea ordaindu ezin dezaketen etxebizitzen portzentaje-gehikuntzari, eta energia-pobretasunaren igoerari. Aldaketa horiek prezioen bilakaerari lotuta egon daitezke, baina ez dira estatistika hutsak: gure gizartearen alderdirik zaurgarrienaren erakusgarri dira, arreta handiena behar duena, alegia.

Hori dela eta, nahitaezkoa da Europako herrialde nagusietan dagoen gizarte-babeseko sistemaren antzekoa mantentzea eta, ahal den neurrian, sendotzea, gure gizarteak bere gain hartutako erronkei, sortutako beharrizan berriei eta sortu daitezkeen erronka eta errealitate berriei aurre egiteko funtsezko tresna baita.

Amaitzeko, animatu nahi zaituztet hizpide dugun memoria irakurtzera eta Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten gizarte- eta ekonomia-eragileek identifikatu dituzten erronkak eta egindako gogoetak ezagutzera.

Azkenik, eskerrak eman nahi dizkiet berriz ere memoria hau egin duten Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko kideei eta batzordearen zerbitzura dauden langileei, egindako esfortzuagatik eta erakutsitako arduragatik. Horiei guztiei, mila esker bihotzez egindako lanagatik eta izandako inplikazioagatik.

(Laburpena eta Ondorioak)

The post Memoria Sozioekonomikoa 2022 appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak, besteak beste, urtero Euskal Autonomia Erkidegoko egoera ekonomikoari eta sozialari buruzko bere gogoetak azaltzeko memoria bat idazteko eginbeharra du. Hala, 2023ko ekainaren 28ko ohiko bilkuran, aho batez onetsi zuen jarraian jasotako dokumentua.

Eusko Jaurlaritzaren eta Eusko Legebiltzarraren kontsulta-erakunde den aldetik, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak urtero aztertzen du egoera ekonomikoa eta soziala, soilik datu ofizialak oinarri hartuta. Aitzitik, ez da batzorde honen eginkizuna eskuragarri dauden datu eta estatistika ugariak errepikatzea, horiei buruzko gogoetak egitea baizik. Gure eginbeharra, beraz, iturri ofizialek argitaratutako estatistika eta informazioei balio erantsia ematea da. Hartara, izandako bilakaera unean uneko denbora-testuinguruan jartzen dugu, aurrerapenak eta atzerapenak egiaztatzen ditugu, bilakaerak aurreikusten ditugu, eta ohartarazpenak eta gogoetak egiten ditugu; hori guztia, dena egiaztatu eta adostu ondoren. Funtsean, honetan datza erakundearen zeregina: gizartea erabat ordezkatzen duen Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak egoeraren azterketa egitea eta horren harira adostutako proposamenak aurkeztea.

Pandemiako bi urtek astinduta hasi zen 2022a, ziurgabetasun-kutsuarekin. Bat-batean Ukrainako gerra hasi zenean, sentsazio hori areagotu zen, eta inflazioak izugarri egin zuen gora, azken hamarkadetan ikusi gabeko mailara igo baitzen. Testuinguru horretan, agerian geratu zen administrazio publikoek zergen eta aurrekontuen politika oinarrizko zerbitzu publikoetan ardaztu behar zutela (nagusiki osasunean eta gizarte-zerbitzuetan), bai eta hezkuntzan eta ikerketan ere, egoera horretan sortutako beharrizanei aurre egin ahal izateko.

2022ko memoria sozioekonomikoak Euskadin erregistratutako hazkuntza ekonomikoa islatzen du; hazkuntza horri esker, hain zuzen ere, mantendu ahal izan da enpleguaren susperraldia (urte-amaieran, BPGd-aren gehikuntza % 4,4koa zen, eta enpleguaren igoera % 3,1ekoa). Alabaina, industria-sektorean galdu diren enpleguei dagokienez EUSTATek emandako datuak aintzat hartuta, adierazi nahi dugu euskal produkzio-sistemaren funtsezko katebegia dela, eta –% 2,8ko okupazio-tasa izan duela 2021. urtearekin alderatuta.

Bestalde, adierazle nagusien arabera, okupazioa igo da eta pandemia-aurreko egoera berreskuratu ahal izan da; horrez gain, lan-erreformaren ondoriozko urteko balantzeak erakusten du lortu dela enpleguaren kalitatea hobetzea. Hala eta guztiz ere, oraindik ere arreta berezia eman behar zaie iraupen luzeko langabeziari, laneratzeko zailtasun handiagoak dituzten zenbait kolektiboren langabeziari eta enplegu publikoaren behin-behinekotasunari. Hori dela eta, enplegura bideratutako partida publikoak sendotu behar dira eta Europako berreskuratze-funtsak aprobetxatu.

Egoera demografikoari dagokionez, dokumentuan argi eta garbi azaldu da Euskadik krisi demografiko izugarriari egin behar diola aurre. Krisi-definizioaren lehenengo adiera aintzat hartuta erabili dut terminoa: “zerbaiten bilakaeran gertatzen den une edo epe larria, ondorio garrantzitsuak dakartzana”. Bilakaera horretatik sortu da erakundearen agenda politikoan erronka demografikoa erdigunean jartzeko beharra. EAEn hazkunde natural negatiboa erregistratu da, migrazio-saldo positiboekin konpentsatzen ez dena. “Erronka Demografikorako 2030 Euskal Estrategia”, zeina 2022an onetsi baitzen, ekonomiari lotutako gaiak eta bizitzako baldintza materialak uztartzen dituen tresna izan behar da; halaber, aipatzekoa da bidegurutze horrek bizi-garapena ulertzeko beste modu batzuk ere hartuko dituela barne, zeinek gure iraganarekiko haustura soziokulturala ekarriko baitute (jada ekarri dute).

Alderdi positiboari dagokionez, Euskadi oso ondo kokatzen da bizi-kalitateko nazioarteko rankingetan (GGI), bai eta Europako AROPE tasaren askotariko eremuetan nahiz Bizi-baldintzei buruzko Inkestako adierazle gehienetan ere. Hala eta guztiz ere, 2021eko memorian nabarmendu ziren EAEko bizi-kalitateari lotutako hainbat alderdi; 2022koan, ostera, aurreko aldiko hobekuntzarekin alderatuta, bizi-baldintza horiek zertxobait okertu izanaren zantzuak jaso dira. Horrenbestez, jarraipena egin behar zaie honako hauei: pobreziako edo gizarte-bazterkeriako arriskuan dauden biztanleen kopuruan egondako igoerari, gutxienez astean bitan okela edo arraina jatea ordaindu ezin dezaketen etxebizitzen portzentaje-gehikuntzari, eta energia-pobretasunaren igoerari. Aldaketa horiek prezioen bilakaerari lotuta egon daitezke, baina ez dira estatistika hutsak: gure gizartearen alderdirik zaurgarrienaren erakusgarri dira, arreta handiena behar duena, alegia.

Hori dela eta, nahitaezkoa da Europako herrialde nagusietan dagoen gizarte-babeseko sistemaren antzekoa mantentzea eta, ahal den neurrian, sendotzea, gure gizarteak bere gain hartutako erronkei, sortutako beharrizan berriei eta sortu daitezkeen erronka eta errealitate berriei aurre egiteko funtsezko tresna baita.

Amaitzeko, animatu nahi zaituztet hizpide dugun memoria irakurtzera eta Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten gizarte- eta ekonomia-eragileek identifikatu dituzten erronkak eta egindako gogoetak ezagutzera.

Azkenik, eskerrak eman nahi dizkiet berriz ere memoria hau egin duten Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko kideei eta batzordearen zerbitzura dauden langileei, egindako esfortzuagatik eta erakutsitako arduragatik. Horiei guztiei, mila esker bihotzez egindako lanagatik eta izandako inplikazioagatik.

(MSE2022)

The post Laburpena eta Ondorioak MSE2022 appeared first on CES Vasco.

Memoria honen orrialdeetan kontsulta daiteke Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak pandemiaren bigarren urtean Euskadik izan duen errealitate soziala eta ekonomikoa aztertzeko egin duen azterketa zehatza. Txertoa iritsita, itxaropena zabaldu zen COVID-19a atzean uzteko eta etorkizunari begira nolabait baikor izateko, baita maila ekonomikoan ere. Hala ere, EAEko ekonomiak hazkundea izan bazuen ere, pandemiaren seigarren boladak, energiaren prezioaren igoerak eta 2021eko amaierako hornidura eskasiak susperraldiaren indarra mugatu zuten.

2022an eta pandemiak aurrera egin ahala, ziurgabetasunez beteta jarraitzen du etorkizunak. Testuinguru horretan, uste dugu krisitik irtetea aprobetxatu behar dela hobetzeko, eta formula ekonomiko eta sozial berritzaile, iraunkor eta inklusiboen alde egin dezaten bultzatu nahi ditugu administrazio publikoak, elkarrizketa soziala eta negoziazio kolektiboa sustatzeko eta lankidetza-harremanen alde egiteko.

Memoria honetan agerrarazi dena ikusita, egiazta daiteke ezen, pandemiaren aurreko jarduera ekonomikoaren mailara iritsi ez bada ere, ekonomia eta enplegu adierazleak nabarmen hobetu zirela Euskadin 2021ean (BPGd-aren % 5,6ko igoera eta enpleguaren % 1,5eko hazkundea izan ziren). Gogorarazi behar da politika monetarioak eta fiskalak jarduera ekonomikorako euskarri erabakigarriak izaten jarraitu zutela, baita aldi baterako lan erregulazioko espedienteek ere, aurreko urtean baino gutxiago izanik ere, nabarmen murriztu baitzuten lanpostuen galera. Era berean, gure kezka nabaria da egungo inflazioagatik, eta akordioak lortzeko eta sortutako egoera ahalik eta ondoen gainditzeko aukera emango duten neurriak hartu behar direla uste dugu.

Pandemiaren ondoriozko erronkez gain, Euskadik aurre egin behar die sistema ekonomikoaren eraldaketa global sakonaren ondoriozko erronka berriei, eta horrek aukera berrietarako ateak ere irekitzen ditu. Hori dela eta, Kontseiluak Europako Next Generation funtsek eskaintzen dituzten aukerak baliatu eta zuhur jokatzeko deia egiten dugu, trantsizio teknologiko-digitala, energetiko-ingurumenekoa eta demografiko-soziala bultzatuko duten estrategiak ezartzeko. Etorkizunaren diseinua trantsizio horiek zehaztuko dute, eta funtsek, bai kantitatean bai diseinuan aurrekaririk ez duen Europako erantzunak, trantsizio horiek erraztuko dituzten errailak jartzea lortu behar dute, baita ezinbestean ekarriko dituzten doikuntzengatik gizartearen zati bat ahaztea eragotzi ere.

Oro har gertatutakoaren ildotik, eta hainbat eremutan datuak gogorrak izan arren, demografikoa nabarmendu nahi nuke batez ere. Pandemiaren giza eragina hain handia izaten ari da, ezen denbora bat igaro ondoren bakarrik izango baikara gai pandemiaren ondorioak lasaitasunez ebaluatzeko, eta ezin izango dira estatistiketan bakarrik neurtu. Heriotzen zifra berriez gain, jaiotza-tasa txikiaren eta biztanleriaren zahartze progresiboaren ondoriozko erronka demografikoa ere gehitu behar da. Horregatik, ezinbestekoa da demografia eta migraziorako eredu orokorra, politika publikoak zeharka eta modu koordinatuan orientatzea ahalbidetuko duena. Horrekin lotuta, erronkari heltzeko tresnak zehazten hasi dira.

Gizartearen egoerari dagokionez, 2021. urteak agerian utzi du gizarte-babeseko sistema sendoa izateak duen garrantzia, gure gizarteak dagoeneko bere gain hartutako erronkei, gero eta behar handiagoei eta erronka eta errealitate berri posibleei aurre egiteko. Azpimarratzekoa da, COVID-19ak eragindako krisia hasi zenean, EAE abiapuntu onean zegoen erronka berriei aurre egiteko, eta, beraz, pandemiaren hasieratik ez da bizi-maila orokorra nabarmen jaitsi.

Amaitzeko, memoria hau irakurtzen jarraitzera gonbidatzen zaituztet, eta Euskadiko EGAB osatzen dugun eragile sozial eta ekonomikook identifikatu ditugun erronkak, eta horri buruz ditugun gogoetak ere proposamenak ezagutzera. Gure zeregina da iturri ofizialek argitaratutako estatistikei eta informazioei balio erantsia ematea, haien bilakaera denboran testuinguruan jarrita, aurrerapenak eta atzerapausoak egiaztatuta, eboluzioei aurrea hartuta eta oharrak eta gogoetak txertatuta, modu kontrastatuan eta adostuan.

Eskerrak eman nahi dizkiet, besterik gabe, memoria hau egiteko ardura duen Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko kideei eta Kontseiluko langileei. Eskerrik asko, bene-benetan, egindako lanagatik eta inplikazioagatik.

(Laburpena eta Ondorioak)

The post Memoria Sozioekonomikoa 2021 appeared first on CES Vasco.

Memoria honen orrialdeetan kontsulta daiteke Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak pandemiaren bigarren urtean Euskadik izan duen errealitate soziala eta ekonomikoa aztertzeko egin duen azterketa zehatza. Txertoa iritsita, itxaropena zabaldu zen COVID-19a atzean uzteko eta etorkizunari begira nolabait baikor izateko, baita maila ekonomikoan ere. Hala ere, EAEko ekonomiak hazkundea izan bazuen ere, pandemiaren seigarren boladak, energiaren prezioaren igoerak eta 2021eko amaierako hornidura eskasiak susperraldiaren indarra mugatu zuten.

2022an eta pandemiak aurrera egin ahala, ziurgabetasunez beteta jarraitzen du etorkizunak. Testuinguru horretan, uste dugu krisitik irtetea aprobetxatu behar dela hobetzeko, eta formula ekonomiko eta sozial berritzaile, iraunkor eta inklusiboen alde egin dezaten bultzatu nahi ditugu administrazio publikoak, elkarrizketa soziala eta negoziazio kolektiboa sustatzeko eta lankidetza-harremanen alde egiteko.

Memoria honetan agerrarazi dena ikusita, egiazta daiteke ezen, pandemiaren aurreko jarduera ekonomikoaren mailara iritsi ez bada ere, ekonomia eta enplegu adierazleak nabarmen hobetu zirela Euskadin 2021ean (BPGd-aren % 5,6ko igoera eta enpleguaren % 1,5eko hazkundea izan ziren). Gogorarazi behar da politika monetarioak eta fiskalak jarduera ekonomikorako euskarri erabakigarriak izaten jarraitu zutela, baita aldi baterako lan erregulazioko espedienteek ere, aurreko urtean baino gutxiago izanik ere, nabarmen murriztu baitzuten lanpostuen galera. Era berean, gure kezka nabaria da egungo inflazioagatik, eta akordioak lortzeko eta sortutako egoera ahalik eta ondoen gainditzeko aukera emango duten neurriak hartu behar direla uste dugu.

Pandemiaren ondoriozko erronkez gain, Euskadik aurre egin behar die sistema ekonomikoaren eraldaketa global sakonaren ondoriozko erronka berriei, eta horrek aukera berrietarako ateak ere irekitzen ditu. Hori dela eta, Kontseiluak Europako Next Generation funtsek eskaintzen dituzten aukerak baliatu eta zuhur jokatzeko deia egiten dugu, trantsizio teknologiko-digitala, energetiko-ingurumenekoa eta demografiko-soziala bultzatuko duten estrategiak ezartzeko. Etorkizunaren diseinua trantsizio horiek zehaztuko dute, eta funtsek, bai kantitatean bai diseinuan aurrekaririk ez duen Europako erantzunak, trantsizio horiek erraztuko dituzten errailak jartzea lortu behar dute, baita ezinbestean ekarriko dituzten doikuntzengatik gizartearen zati bat ahaztea eragotzi ere.

Oro har gertatutakoaren ildotik, eta hainbat eremutan datuak gogorrak izan arren, demografikoa nabarmendu nahi nuke batez ere. Pandemiaren giza eragina hain handia izaten ari da, ezen denbora bat igaro ondoren bakarrik izango baikara gai pandemiaren ondorioak lasaitasunez ebaluatzeko, eta ezin izango dira estatistiketan bakarrik neurtu. Heriotzen zifra berriez gain, jaiotza-tasa txikiaren eta biztanleriaren zahartze progresiboaren ondoriozko erronka demografikoa ere gehitu behar da. Horregatik, ezinbestekoa da demografia eta migraziorako eredu orokorra, politika publikoak zeharka eta modu koordinatuan orientatzea ahalbidetuko duena. Horrekin lotuta, erronkari heltzeko tresnak zehazten hasi dira.

Gizartearen egoerari dagokionez, 2021. urteak agerian utzi du gizarte-babeseko sistema sendoa izateak duen garrantzia, gure gizarteak dagoeneko bere gain hartutako erronkei, gero eta behar handiagoei eta erronka eta errealitate berri posibleei aurre egiteko. Azpimarratzekoa da, COVID-19ak eragindako krisia hasi zenean, EAE abiapuntu onean zegoen erronka berriei aurre egiteko, eta, beraz, pandemiaren hasieratik ez da bizi-maila orokorra nabarmen jaitsi.

Amaitzeko, memoria hau irakurtzen jarraitzera gonbidatzen zaituztet, eta Euskadiko EGAB osatzen dugun eragile sozial eta ekonomikook identifikatu ditugun erronkak, eta horri buruz ditugun gogoetak ere proposamenak ezagutzera. Gure zeregina da iturri ofizialek argitaratutako estatistikei eta informazioei balio erantsia ematea, haien bilakaera denboran testuinguruan jarrita, aurrerapenak eta atzerapausoak egiaztatuta, eboluzioei aurrea hartuta eta oharrak eta gogoetak txertatuta, modu kontrastatuan eta adostuan.

Eskerrak eman nahi dizkiet, besterik gabe, memoria hau egiteko ardura duen Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko kideei eta Kontseiluko langileei. Eskerrik asko, bene-benetan, egindako lanagatik eta inplikazioagatik.

(MSE2021)

The post Laburpena eta Ondorioak MSE2021 appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen Memoria Sozioekonomikoa argitaratzea itxarotako gertaera bat da, kolektiboek eta interesdunek Euskal Autonomia Erkidegoko errealitate sozial eta ekonomikoari buruzko dokumentu oso, serio eta fidagarri bat izateko duten interesagatik. Gure azterlanak iturri fidagarriek argitaratutako datu ofizialak, estatistikak eta informazioak biltzen ditu, kontrastatu egiten ditu, eta, batez ere, interpretatu egiten ditu, denboran izan duten bilakaera testuinguruan kokatuz, aurrerapenak eta atzerakadak egiaztatuz, bilakaerak aurreratuz eta analisian oharren eta gogoeten multzo bat txertatuz, zeintzuk aparteko balio erantsia baitute, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea osatzen duten eragile sozial eta ekonomikoek egindako eztabaida bizi baten eta adostasunean amaitutako emaitza baitira.

Horrelako dokumentu bat argitaratzeak, beraz, poz berezia ematen digu. Oraingo honetan, ordea, 2020ko Memoria Sozioekonomikoaren edukiak sentimendu hori mindu egiten du. 2020. urtea urte tragikoa izan da, gizakiei dagokienez, eta disruptiboa, gizarteari eta ekonomiari dagokienez. SARS-CoV-2 pandemiaren balantzea ikaragarria izan da: bi milioi pertsona hil dira munduan eta ia ehun milioi kasu diagnostikatu dira. Gure autonomia erkidegoan 3.000 pertsonatik gora hil ziren gaixotasun horren ondorioz 2020an. Birusak, adinekoentzat bereziki kaltegarria denak, kolektibo hori kolpatu du, euskal gizartea bezalako zahartuta dagoen honetan. Tragediak adineko pertsonak eta ahulenak astindu ditu, eta denbora bat igaro beharko da oraindik eragin dituen ondorioak barneratzeko eta lasaitasunez ebaluatzeko, objektibotasun jakin bat lortzea ahalbidetuko digun distantzia batekin, memoria sozioekonomiko honetan adierazten dugun bezala.

Giza urradura mingarriarekin batera, osasun krisiak uzkurdura ekonomiko sakona eragin zuen 2020an planeta osoan, munduko BPGren % 3,3ko jaitsierarekin, Nazioarteko Diru Funtsaren arabera. Euskadin, beherakada % 9,5ekoa izan zen (Eustat), eta atzerakada latz horrek azken sei urteetako hazkunde iraunkorrari amaiera eman zion.

Hain epe laburrean izandako uzkurdura honen indarrak ez du aurrekaririk bake garai batean, ustekabeko eta bat-bateko izaeragatik. Hala eta guztiz ere, gure eremuan eta Europan hartutako politika ekonomikoen erantzunak, neurri egokiak hartuta, bat-batean azaldutako krisiaren ondorio hondamendienak arintzeko aukera eman dute. Jarduketa horiek, eta hartu beharreko beste batzuk, luzaroan jarraitu beharko dute, krisia erabat suspertu arte. Horretarako, ezinbestekoa da modu adimentsuan jardutea eta, adibidez, Next Generation funts europarrek emango dizkiguten aukerak aprobetxatzea, gure erkidegoan gainditu gabe dagoen trantsizio hirukoitza, teknologiko-digitala, energetiko-ingurumenekoa eta demografiko-soziala, bultzatuko duen estrategiak inplementatzeko.

Hala ere, ezer gutxirako balioko du ondo egiteak, ez bagara gai gure gizarte-babeseko sistema indartzeko eta gure bizi-baldintzen ongizatea neurtzen duten adierazle batzuen okertzea zuzentzeko; izan ere, horien atzerakadaz ohartarazi genuen 2019ko Memoria Sozioekonomikoan, ustekabeko pandemia gertatu baino lehen. Eta hori iritsitakoan, EAEko gizarte ezkutuak estaldurari eutsi zion 2020an, Europako herrialde nagusien mailan; hala ere, osasun-krisiak agerian utzi zituen errealitate eta erronka berriak, gure gizarte-babesaren sistema hobetzeko beharra agerian utzita. Horien artean, gure osasun-sisteman egitura sendoak eta nahikoak izatearen garrantzia, etorkizuneko antzerako krisien aurrean erantzun azkar eta eraginkorrak eman ahal izateko. Aurretiazko aurreikuspena egin behar da, eta horretarako, ezinbestekoa da pandemiak izan duen eragina sakon ebaluatzea pertsonen kalteberatasun mailaren arabera, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak dokumentu honetan proposatzen duen bezala.

Ez naiz luzatuko sektore eta eremu sozial eta ekonomiko desberdinek salbuespenezko egoera honetan aurre egin behar dieten erronkei buruz. Hori guztia zehaztuta eta arrazoituta dago Memoria honetan, EGABeko Batzordeko kideen eta Kontseiluaren zerbitzura dagoen pertsonalaren dedikazioaren eta ahaleginaren lan arretatsuaren emaitza. Guztiei eskerrik beroenak eman nahi dizkiet egindako lanagatik eta inplikazioagatik.

Emilia M. Málaga Pérez

Presidentea

The post Memoria Sozioekonomikoa 2020 appeared first on CES Vasco.