EGABek bi lanak aurkeztu ditu gaur: 2019ko Memoria Sozioekonomikoa eta ekimen propioz egindako ” Euskadin COVID-19aren eraginari buruzko hurbilketa “. Txostenok abenduaren 1ean aurkeztu zitzaizkien Iñigo Urkullu lehendakariari eta Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko presidenteari.

Ekimen  propioari buruzko txostenean, Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak 2020ko martxotik irailera bitartean pandemiak EAEn izan duen eragina aztertu, erakundeen erantzunak bildu, eta erakundeek, eragile ekonomiko eta sozialek eta gizarte osoak dituzten erronka batzuei buruzko hausnarketa egiten du. Sakontzeko asmorik gabe, EGABen 2019ko eta 2020ko Memorien arteko zubi izan nahi du. 2020ko Memoriak urte konplexu eta ziurgabetasunez beteriko honi buruz egingo duen azterketa lasaiago eta osoagoaren aurrerapena da.

Ohikoa denez, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak urtero egiten duen memoria sozioekonomikoak datu sozial eta ekonomikoen bilduma osoa batzen du, ekitaldi batean euskal errealitate sozioekonomikoak bizi izan duen egoera eta aldaketak laburbilduta. Aurreko edizioetan bezala, 2019ko Memoria Sozioekonomikoa bost ataletan banatu da: Demografia, Ekonomia, Lan-merkatua, Bizi-baldintzak eta Gizarte-babesa eta Bizi-kalitatea.

EUSKADIN COVID-19AREN ERAGINARI BURUZKO HURBILKETA

Eragina ekonomian:

• Martxoko bigarren hamabostalditik aurrera hartutako neurriek jarduera ekonomikoaren beherakada larria ekarri dute, eta horrek aurrekaririk gabeko BPGren murrizketa eragin du.
• Enpresa-sarearen suntsipen handia eta jarduera-adierazle nagusien beherakada. Zerbitzuen sektorean, jokabide kontrajarriak, zerbitzu publikoak (administrazio publikoa, osasuna, hezkuntza, gizarte-zerbitzuak) edo pribatuak (merkataritza, Horeca, turismoa) diren kontuan hartuta.
• Eraikuntza metalikoarekin, ingeniaritza mekanikoarekin, eraikuntzarekin, ibilgailuen salmenta eta konponketarekin, txikizkako merkataritzarekin eta ostalaritzarekin lotutako jarduerak erabakigarriak dira; izan ere, eskaintza eta/edo eskariaren shocken aurrean sentikorragoak izateaz gain, garrantzi handia dute gure ekonomiaren ekoizpenean eta enpleguan.
• Aztertutako aldian, Gasteizko aireportuko salgaien trafikoak ez du beste jarduera batzuetan izandako beherakada bezain handia izan. Izan ere, 2020ko abuztuan igoera erregistratu da 2019ko abuztuarekin alderatuta.
• Eragin handia finantza publikoetan. Zerga-bilketaren beherakada.

Eragina lan-merkatuan:

• Okupazioa nabarmen jaitsi da, nahiz eta gerta zitekeena baino gutxiago, lan-loturari eusteko Enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteen tresna erabiltzeko aukera izan delako. Gazteen langabeziak gora egin du bereziki.
• Lan-kostuen eta soldaten beherakada handia. Langabeziaren prestazioak ia bikoiztu egin dira, eta estaldura handitu egin da.

Eragina demografian eta gizartean:

• Epe laburrean, pertsonen osasunean duen eraginaren zifrak eta horren inpaktua sistema asistentzialean ezagunak dira. Pertsonen bizi-baldintzetan islatzeari dagokionez, datozen hilabete eta urteetako bilakaera ekonomikoak ezarriko du zein den benetako eragina gure ongizate-sisteman.
• Eragin demografiko handia, batez ere adinekoen artean eta, horien artean, egoitzetan zaindutakoen artean.

Erakundeen erantzuna:

Ondorioak arintzeko pandemiaren lehen hilabeteetan, erakunde guztiek -beren eskumen eta baliabideen arabera-, abian jarri zituzten politika sorta garrantzitsuak jasotzen ditu txostenak. Besteak beste:

• Europar Batasuna:

Europako Banku Zentralak moneta-politikaren hedapen-neurriak hartu zituen finantza-merkatuetako tentsioak egonkortzeko eta kreditu-hornidura bermatzeko.
Europar Kontseiluak “Next Generation EU” sortu zuen, 750.000 milioi euroko programa.

• Estatua:

Ekoizpen eta gizarte sarea babesteko eta sostengatzeko neurriak, inpaktu ekonomikoa eta soziala txikiagotuz eta enpresen eta enpleguaren biziraupenari eutsiz.
Kalteberatasun egoeran dauden pertsonei arreta eta babesa emateko ekimenak (hipotekak ordaintzeko luzamenduak, energia-horniduraren bermea, haurrak elikatzea, gutxieneko diru-sarrera…)

• Euskadi:

Egoera ahulean dauden pertsonak, familiak eta kolektiboak (Gizarte Larrialdietarako Laguntzak, esklusioaren aurkako funts berezi berria, etxebizitza publikoen alokairuak, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteen osagarria)
Enpresa txiki eta ertainen eta autonomoen premiazko finantzaketa, industria arloko laguntza finantzarioa eta teknikoa, neurri espezifikoak sektore zigortuenentzat (merkataritza, turismoa)

Foru Aldundiak: neurri sorta handia, bereziki fiskalak.

Aurrean ditugun erronkak:

Azterlan horrekin, EGABek ondorioztatzen du honako erronka hauek planteatzen zaizkigula, pandemiaren eta horrek ekonomian eta gizartean duen eragin garrantzitsuaren ondorioz:

• Osasun eta mendekotasun-sistema: Beharrezkoa da funtsak handitzea giza baliabideak indartzeko osasun arretan eta prebentzioan, bai eta ospitale-azpiegituretan eta kutsatutako pertsonen epe luzeko osasun-ondorioetan inbertitzeko ere. Pandemiak agerian utzi ditu mendekotasunari arreta emateko sistemak dituen gabeziak eta, zehazki, egoitzenak, horien eredua berriz pentsatu behar baita.
• Sistema ekonomikoa: Funtsezko erronka sare ekonomikoaren biziraupena erraztea da, herritar guztien ongizate-mailak jarrai dezan. Horretarako, sektore publikoak duen erronka bikoitza da: epe laburrean, enpresei laguntzea, eta epe ertainean, gizartearentzat aberastasuna ekartzen duten proiektu berriak sortzen laguntzea. Hori guztia, enpleguari laguntzeko konpromisoari eutsiz eta egokituz.
• Gizarte-babeseko sistema: Administrazio guztien erronka da lortutako ongizatearen murrizketa eragoztea eta epidemiak agerian utzi eta larriagotu dituen desberdintasun ekonomikoei, genero desberdintasunei eta hezkuntza desberdintasunei behar besteko aurrekontu baliabideekin aurre egiten zaiela bermatzea.
• Finantza publikoak: Krisi honen ondorioz, gobernuek aurrekontu-ahalegin handiak egin behar izan dituzte, eta, ondorioz, kontu publikoak gaizkitu eta zorpetu dituzte. Laguntza publikoen kontabilitate, trazabilitate eta koordinazio onaren garrantzia, haien eraginkortasunaren azterketa errazteko.
• Lankidetza eta erantzunkidetasuna: Guztion ahalegina behar da, eta beharrezkoa da erakunde publiko, eragile sozial eta ekonomiko guztien eta herritarren erantzunkidetasuna.

2019KO MEMORIA SOZIOEKONOMIKOA

• Demografia eta migrazio-eredu orokorraren beharra:

2019an hazkunde natural negatiboa areagotu zen (jaiotzen eta heriotzen arteko aldea). Migrazio-saldo positiboek konpentsatu egin zuten eta populazio-bolumenari eutsi zioten. Hirugarren herrialdeetako biztanleria-ekarpenek jarraitu egingo dute, eta, horri esker, ekonomiak eta gizarteak ekoizpen, ongizate eta aberastasun-mailei eutsiko diete oro har, betiere behar bezala kudeatuz gero.

EGABen iritziz, beharrezkoa da migrazio-prozesuen kudeaketa eta jarraipen egokia egitea. Kontseiluak Euskadirako demografia eta migrazio-eredu orokor bat eskatzen du, horri buruzko politika publikoak bideratu ahal izateko.

• 2019an hazkunde ekonomikoa moteldu da:

Munduko, Europako eta Euskadiko ekonomiaren hedapena moteltzen joan zen 2019an zehar. Euskadin, automozio sektoreko asaldura espezifikoek industria-jardueren bultzadaren galera areagotu zuten, eta, ondorioz, baita ekoizpen osoarena ere.

• Bilketa publikoaren bilakaera positiboa eta zorpetzearen murrizketa:

Finantza publikoen berreskurapena finkatu zen, diru-bilketaren bilakaera positiboarekin. Horri esker, EAEk, defizitaren arloko konpromisoak betetzeaz gain, finantza publikoen indarra hobetu ahal izan du.

Kezkatzekoa da 2019an inbertsio errealak -ondo bideratuta daudenean herrialdearen garapenerako funtsezkoak direnak-, gutxi hazi izana. Aurreko urteetako bilakaera negatiboa dela eta, aurrekontu-ahalegin handia eta etengabea egin beharko litzateke, batez ere Eusko Jaurlaritzaren aldetik.

Jarduera eta horri lotutako diru-sarrera publikoak berreskuratuta, sektore publikoak aurrera egin du zorpetzearen murrizketan, eta horrek, etorkizunari begira, eragiketarako tarte handiagoa ahalbidetzen du.

EGABek funtsezko zerbitzu publikoen maila hobetzea gomendatzen du, besteak beste, hezkuntza eta ikerketa, osasuna eta gizarte-zerbitzuak. Era berean, euskal administrazio publikoen bitartekotasun eta behin-behinekotasun maila handia azpimarratu du.

•  I+G+bko inbertsioa emaitzetara eramateko zailtasunak:

I+G jardueretako gastua kopuru absolututan hazi da hirugarren urtez jarraian, baina ahaleginari dagokionez, BPGren % 1,85ean egonkor mantendu da, eta 2020rako Estatu osorako ezarritako % 2ko helburutik urrun geratu da. Ahalegin hori eurogunean eta gai horretan erreferentzia diren herrialdeetan erregistratutakoa baino txikiagoa da.

I+Gko gastuaren finantzaketa pribatuaren ehunekoak gora egin du eurogunean (Europako helburura hurbilduz), baina EAEn ez da joera hori ikusi. Europako helburutik eta I+G arloan erreferente diren herrialdeen portaeratik aldentzen gara.

2019ko eskualde-berrikuntzako adierazleen Europako panelak erakusten duenez, eskualde gehienetan denborarekin emaitzak hobetu badira ere, emaitza okerragoak erregistratu dira beste zenbaitzuetan; EAEn eta Alemanian, Bulgarian, Danimarkan eta Suitzan, esaterako.

EAE inbertsio handia egiten ari da I+G jardueretan, baina zailtasunak ditu inbertsio hori emaitzetara eramateko, aktibo intelektualen adierazleak txikiak baitira.

• Ahalegin handiagoak egin behar dira 4.0 ekonomian maila lehiakorra lortzeko:

Ingurune digitalean murgilduta, enpresek hobetzeko eremu zabala dute oraindik (zibersegurtasuna, adimen artifiziala, robotikaren erabilera, besteak beste).

Administrazioen inbertsio eta laguntza ahaleginak areagotu beharko lirateke, EAEk 4.0 ekonomian maila lehiakorra izan dezan.

Merkataritza elektronikoa dela-eta, euskal enpresek bide horretatik egindako erosketak eta salmentak Europako arlo bereko enpresenak baino txikiagoak direnez, badirudi nabarmen hazten ari den merkataritza tresna horren aukerak galtzen ari direla.

• Lan-merkatuaren joera orokorraren aurka, gazteen langabeziak gora egin du:

Enplegu-sorkuntza: 2014tik 2019ra enplegua sortu da etengabe Euskadin. 2019aren amaieran, krisiaren aurreko okupazio mailetara hurbildu da.

Hala eta guztiz ere, Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak ohartarazi du emakumeen eta adinekoen jarduera-tasa eskasa dela, industriako okupazioa txikiagoa dela eta aldi baterako kontratuak ere igo egin direla. Kontseiluaren ustez, premiazkoa da kontratazio mugagabea sustatzeko neurriak hartzea.

Gazteen enplegua: Joera orokorraren aurka, gazteen arteko langabeziak gora egin du. Epe labur, ertain eta luzera kostu sozialak eragiten dituen tasa altua da.

Enplegu-politikak: Bigarren urtez jarraian, langabezia-prestazioen estaldurak gora egin du, aurreko urteetan etengabe behera egin ondoren. Gaur egun, Gizarte Babeseko Sistema osorako erronka handia da azken urteotako babes-maila handiei eustea.

Negoziazio kolektiboa: Indargabetu diren hitzarmen kolektiboen kopuru handia ikusita, hobetzeko tartea dagoela uste du Kontseiluak.

•  Pobrezia-egoeran dauden familien bizi-baldintzek okerrera egin dute, batez ere guraso bakarreko familien kasuan:

Ongizate-mailak: Azken urteetan hobera egin du, eta krisiaren aurreko zifretara itzuli da adierazle askotan, nahiz eta hobekuntza hori homogeneoa izan ez biztanleria osoarentzat, ez eta lurralde osoarentzat ere.

Pobrezia: Lehen aldiz, AROPE tasa (pobreziaren adierazle nagusia) krisia hasi zen 2008ko urteko mailaren azpitik kokatu da EAEn. Hala ere, pobrezian dauden familien bizi-baldintzek okerrera egin dute, batez ere guraso bakarreko familien kasuan eta haurren bizi-baldintzen kasuan. Benetako pobrezia-tasaren bilakaerak erakusten du lurraldeen arteko desorekak gora egin duela, nabarmen Bizkaian (pobrezia-tasa % 10etik gorakoa duen euskal eskualde bakarra) eta, bereziki, Bilbon eta haren eragin-eremuan.

Pobrezia energetikoa: Arlo honetan hobekuntza ikusten da.

Lana bateragarri egitea: Emakumeek hartzen dituzte gehienbat eszedentziak eta lanaldi-murrizketak.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak erantzunkidetasunez jokatzeko eskatu die gizonei, eta, horretarako, neurri berriak sortzea edo egun daudenak birkonfiguratzea proposatu du, hala nola ordutegi-malgutasuna edo telelana.

• Gizarte-babeseko sistema hobetu behar da, haren jasangarritasuna bermatuz eta prestazioak errealitate eta behar berrietara egokituz:

Gizarte-babeseko sistemak Europako herrialde nagusien pareko maila izan zuen Euskadin 2019an.

EGABek berretsi egiten du sistema hobetzeko ezinbestekoa dela sistemaren jasangarritasuna bermatzea eta prestazioak errealitate eta behar berrietara egokitzea.

Diru-sarrerak Bermatzeko Sistema: 2019an berriro jaitsi ziren gastua eta unitate hartzaileen kopurua. Hala ere, hobekuntza ez zen modu orekatuan gertatu gizonen eta emakumeen artean, eta ezberdintasun historiko horrek kezkatzen du Kontseilua.

Gizarte-larrialdietarako laguntzak: Hartzaileen kopurua murriztu den arren, laguntzek agerian utzi dituzte gabezia handiak etxebizitzen ekipamenduan eta mantentze-lanetan.

Lau laguntzetatik bat, “pobrezia energetikoari” aurre egiteko erabiltzen da, eta hori egiturazko fenomeno bihurtzeko arriskua dagoela ohartarazi du Kontseiluak.

Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistema:

Hori arautzen duen legea egin eta hamar urtera, epe horretan ez dela lortu nahi zen unibertsalizazio helburua eta ez dela gauzatu aurreikusitako arau-garapenaren zatirik handiena egiaztatu du Kontseiluak. Era berean, Familiako Zainketetarako Prestazio Ekonomikoaren ehuneko handia (Estatukoa baino hamar puntu handiagoa) nabarmentzen du eta itxarote-zerrendak behar den erritmoan xurgatzeko ezintasuna.  

Pentsioak: Kezkagarriak dira saldo defizitario gero eta handiagoa, sistemaren jasangarritasuna eta ekitatea. Gizonen eta emakumeen arteko aldea ere nabaria da (gizon baten batez besteko pentsioa emakume batena baino % 66,3 handiagoa da).

EGABrentzat, premiazkoa da administrazioek eta gizarte-eragileek eztabaidatzea eta berehalako akordioak hartzea arlo honetan. Borondatezko gizarte-aurreikuspeneko erakundeen bidezko sistema osagarrien ezarpen-maila eskasa eta emakume langileen estaldura txikiagoa ere nabarmentzen dira.

• Euskal osasun-sistemaren etorkizuneko jasangarritasunaren erronka:

Osasun-adierazle onak, hobetzen jarraitzen dutenak.

Osasun-gastua hazten ari da kopuru absolutuetan, eta EGABek euskal osasun-sistemaren etorkizuneko jasangarritasunari buruz ohartarazi du.

Heriotza-tasa gero eta adin aurreratuagoetan gertatzeak ondorio jakin batzuk ditu gaixotze-tasari, jarduera-mugari, mendekotasunari eta, ondorioz, gastu soziosanitarioari dagokienez.

Gaixotasun kronikoak dira prebalentzia handienekoak Euskadin (batez ere zirkulazio eta digestio-aparatuetakoak). Ahalegin handiena, 65 urtetik gorakoentzako arretan egin da. Eta zaintza-eskariak gora egiten jarraitzen duela berretsi da.

Bizi-itxaropenak aurrera egiten jarraitzen du, baina ez da hobekuntzarik lortzen desgaitasunik gabeko bizi-itxaropenean, eta emakumeen bizi-itxaropenaren irabazia, batez ere, jarduera-mugaketarekin bizi izandako urteen kontura ari da lortzen.

• Ahalegin handiagoak egin behar dira hezkuntzan generoaren araberako segmentazioa saihesteko:

2019an BPGren gaineko hezkuntzako gastu publikoak behera egin zuen arren, hezkuntza-adierazle batzuetan EAE lehen postuetan kokatu zen.

Kontseiluak ahaleginak areagotzea eskatu du ikasketa profesionalak indartzeko, bai eta LHn eta unibertsitatean generoaren araberako segmentazioa saihesteko ere

Emakumeen partaidetza txikiagoa da zientziaren eta teknikaren arloetan, eta askoz ere handiagoa pertsonen zaintzan, osasunean eta osasungintzan. Laneratzeari dagokionez, adar teknikoak dira emaitza onenak izaten ari direnak; beraz, emakumeek abiapuntu okerragoa dute karrera profesionala garatzeko orduan, gizonekin alderatuta.

Memoria Sozioekonomia 2019 ikusi

MSE2019 Laburpena eta gogoetak ikusi

The post EGABk “Euskadin COVID-19aren eraginari buruzko hurbilketa” izeneko azterlana aurkeztu du, 2019ko Memoria Sozioekonomikoarekin batera appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak egokitzat jo du hutsik dauden etxebizitzak arautzen dituen eta benetan okupatuz eginkizun soziala betetzeko neurriak ezartzen dituen dekretu-proiektua izapidetzea, irizpenean atxikitako oharrekin. Proiektua Eusko Jaurlaritzako Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailak bidali du, erakunde-kontseilu aholkulariak azter dezan.

Etxebizitza bat izateko eta benetan gauzatzeko eskubidea aitortzen duen Euskadiko Etxebizitzaren Legeak (3/2015 Legea) jauzi kualitatibo bat egin zuen hura praktikara eramateko, aitorpen hori eskubide subjektibotzat hartu eta etxebizitzaren eginkizun sozialaren edukia definitu baitzituen. Aztertutako dekretu-proiektuak aipatutako legearen araua garatzen du hutsik dauden etxebizitzei eta haien funtzio soziala betetzeko neurriei buruzko alderdietan. EGABek egokitzat jotzen du ekimena.

33.000 etxebizitza huts baino gehiago

Etxebizitzako Behatokiaren arabera, 33.466 etxebizitza huts zeuden Euskadin 2019an, eta horietatik hamabost mila, bi urte baino gehiago jenderik gabe, hutsik zeuden etxebizitzak ziren.

Irizpenaren xede den arau-proiektu honek hainbat ekimen jasotzen ditu gai honen inguruan. Besteak beste, alokairua sustatzeko neurriak bultzatzea, kanon bat jartzea eta bestelako neurri hertsatzaileak ezartzea, hala nola nahitaezko alokairua eta etxebizitzen eta eranskinen nahitaezko desjabetzea. Kontseiluak egokitzat jotzen ditu neurri horietako batzuk, hala nola birgaitzeko laguntzak, Bizigune programa edo bitartekaritza-programa, “hutsik dauden etxebizitzen titularrak, merkatuan eskaintzera bultzatzen baitituzte; eta jabe horien askatasuna eta eskubide legitimoak errespetatuz egiten dute hori”. Beste neurri batzuk ere “zentzuzko terminoetan diseinatzen badira, justifikatuta” daudela uste du, hala nola jenderik gabeko etxebizitza deklaratzeko eta horri dagokion erregistroan inskribatzeko prozedura, edo karga estrafiskal gisa konfiguratutako urteko kanona. Nahitaezko alokairuari eta nahitaezko desjabetzeari dagokienez, Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak gogorarazi du “herritarren oinarrizko eskubideei eragiten diela eta agintari publikoen esku dagoen azken baliabidea izan beharko lukeela”; beraz, “atal honen planteamendua eta idazketa nabarmen hobetzea” gomendatzen du, bermeak zorroztuta, diskrezionalitatea murriztuta eta alarma soziala sortzeko arriskua saihestuta.

Okupaziorik eza justifikatzeko arrazoiak

Batzordearen ustez, “Bereziki garrantzitsua” da bi urte baino gehiagoz okupatu gabeko etxebizitza hutsen deklarazioa saihesteko arrazoiak zehatz ezartzea. EGABen ustez, dekretu-proiektuan aurreikusitako salbuespenen zerrenda “murritza” da, eta, adibide gisa, kontuan hartu ez diren kasu batzuk aipatzen ditu (erabilera eragozten duten jaraunspen gatazkatsu luzeak, prozedura administratibo edo judizialetan sartuta dauden etxebizitzak…).

Etxebizitza bat hutsik dagoela egiaztatzeko baliabideei dagokienez, enpresa merkaturatzaileei titularren kontsumo-datuak eskatzeko aukera “beharezkoa ez den esparru pribatuan sartzea” dela uste du EGABek

Azkenik, Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak azpimarratzen du igorritako proiektuan txosten ekonomikorik ez egoteak ez diola aukerarik eman arauaren finantza-inplikazioak baloratzeko, “are gehiago diru-bilketarako gaitasuna duen tresna bat kontuan hartzen duenean, hala nola, kanon estrafiskala”.

Irizpena ikusi

The post EGAB-en irizpena, etxebizitza hutsak arautzen dituen dekretu-proiektuari buruz appeared first on CES Vasco.

• Iradoki du eskuragarri jartzea arrantza-turismoko eta arrantza-erakustaldietarako jarduerak abian jartzeko arrantza-ontziek behar dituzten egokitzapenetarako laguntzak

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak egokitzat jo du Euskal Autonomia Erkidegoko itsasoko eta ur kontinentaletako arrantza-turismoari eta arrantza-erakustaldiei buruzko dekretuaren proiektua izapidetzea, irizpen honetan bildutako oharrekin. Testua Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomiko eta Azpiegituren Sailak prestatu du.

Arauaren bitartez arrantza-turismoa eta arrantza-erakustaldiak arautzen dira, arrantza-sektorearen osagarri izan daitezen; izan ere, itsas arrantzarrekin eta akuikulturarekin zerikusia duten jarduerak dira, eta arrantza-sektorea eratzen duten pertsonen errentak hobetu eta osatzeko aukera ematen dute. EGABen iritziz, ekimen interesgarri eta positiboa da jardueren, diru-sarreren eta enpleguaren iturri gehigarri bat emateko jarduera ekonomiko berriak eta dibertsifikazioa hainbeste behar dituen sektore batean

Batzordeak gogorarazi nahi du azken urteetan antzeko beste ekimen batzuk abiarazi direla, baina arrantza-itsasontzietan pertsona ez profesionalak sartzeari eta segurtasunari buruz existitzen den ziurgabetasun juridikoak geldiarazi dituela. Dena den, alor horretako legedian gehitutako aldaketei esker, gaur egun, bidea ireki da jarduera horiek abian jartzeko. Hori dela eta, EGABek modu positiboan baloratu du erkidegoko gobernuaren ekimena, eta hainbat gogoeta erantsi dizkie. Besteak beste, honako hau iradoki du: arrantza-jarduerak eta arrantza-turismoa, ontzietan beharrezkoak diren egokitzapenak eginda, bateragarriak izateko aukera emango duten laguntza-lerroak gaitzea, eta segurtasun-elementu berriak diruz laguntzea, betiere, ontzien arrantza-jarduera arruntaren ezaugarriak aldatu gabe.

The post EGAB-en irizpena, Arrantza-Turismoari eta arrantza-erakustaldiei buruzko D.P.ari buruzkoa appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen ustez, bereziki egokia da Klima Aldaketari buruzko euskal Lege-aurreproiektua izapidetzea, bere irizpenean egindako oharrak kontuan hartuta. Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak prestatu du testua, eta helburua da klima-aldaketaren eraginak murrizteko eta horretara egokitzeko neurriak hartzeko arau-esparru bat ezartzea, bai eta klimaren aldetik erresilientea eta karbonorik gabekoa den ekonomian aurrera egitera 2050. urterako.

EGABek modu oso positiboan baloratu du ekimena, eta, oro har, ados dago, erantzunean erantsi dituen gogoetak gorabehera. Hori horrela, gogorarazi du eredu ekonomikoaren eraldaketaren ondorioz bereziki ukitutako sektoreak daudela, eta proposatu du aurreproiektuan jasota dagoen bidezko trantsizioaren printzipioari garrantzi handiagoa ematea legean, bai eta eragin gehien jasotzen duten sektore eta jarduerak babesteko anbizio handiko programa bat jasotzea ere.

Klimaren aldeko ituna

Irizpenean jasotako gogoeten artean, Ekintza Klimatikorako Gizarte Ituna bultzatzeko iradokizuna nabarmendu behar da, non konpromiso kolektiboa eta lankidetza estua islatuko dituen klimaren aldetik erresilientea eta karbonorik gabekoa den lurralde bat lortzeko, bai eta herrialdeak Nazio Batuen Garapen Jasangarrirako Helburuekin bat egin dezan ere. Ekintza Klimatikorako Gizarte Ituna esparru-itun bat izango litzateke, eta sektoreko edo gaikako beste hitzarmen batzuk barne hartuko dira bertan, besteak beste, energia edo mugikortasuna.

Trantsizioan lankidetza publiko-pribatuaren garrantzia sendotzeko premia azpimarratu da irizpenean, eta euskal enpresek, langileek eta sektoreko profesionalek ingurumen-politikaren ezarpenean egindako ahalegina eta ekarpenak zehaztasun gehiagorekin nabarmentzeko eskatu da; izan ere, ekonomiaren eta gizartearen eraldaketan egiten jarraituko dute, lege berriak eskatzen duen bezala.

Zerga-sistema berdea

EGABek, halaber, tresna bultzatzaileen garrantzia azpimarratu du: «hainbat euskal administrazioren adostasuna behar duen gaia da, eta proposatutako herrialdearen esparruan garatu ahal izango litzateke». Alor horri dagokionez, zerga-sistema berde harmonizatua ezartzeko egokitasunari eutsi dio Kontseiluak, ibilbide luzeko enpresa lehiakortasun egonkorrari begira. «Horrela, seriotasunez eta errealismoz egin ahal izango diogu aurre euskal enpresa deskarbonizazioari buruzko Europako legedi berrira egokitzeari». Prozesuari dagokionez, kontsulta-organoak eskatu du isuriak murrizteko helburuetan Europar Batasunak ezarritako jarraibideak aplikatzea, eta horiek «errealistak eta pixkanakakoak izatea, euskal enpresa-ehunaren errealitatearekin bat etorriz».

Amaitzeko, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak esan du aurreproiektuan garatutako Klima Aldaketari buruzko Legea beste lege batzuen jarraibide itxurako erreferentziazko araua izango dela, besteak beste, Jasangarritasun Energetikoari buruzko Legearen, Mugikortasun Jasangarriari buruzko Legearen edo Landa Garapenari buruzko Legearen kasuan. Alabaina, horietako batzuk aldez aurretik izapidetu dira «egokiena izan ez den izapidetze-sekuentzia batean», EGABen iritziz.

The post EGAB-en irizpena, Klima-aldaketari buruzko Euskal Autonomia Erkidegoko Legearen aurreproiektuari buruzkoa appeared first on CES Vasco.

• Batzordeak hau nabarmentzea proposatu du: «nekazaritza eta abeltzaintza-sektorea eta basogintza-sektorea ezinbestekoak dira landa-garapenerako ardatz egituratzaile gisa». Gainera, Nekazaritza, Elikadura eta Landa Garapenaren Kontseiluan enpresa-erakundeak eta erakunde sindikalak modu parekatuan egotea eskatu du.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeari egokia iruditzen zaio Landa Garapenerako Legearen aurreproiektua izapidetzea, kontsulta organo honek irizpenean egin dituen gogoetak kontuan hartuta. Testua Eusko Jaurlaritzako Garapen Ekonomiko eta Azpiegituren Sailak bidali du. Arau berriaren bitartez, indarrean dagoen Landa Garapenerako Legearen (apirilaren 8ko 10/1998 Legea) ordezkatu nahi da, lurralde-kohesioaren ikuspegitik helburu estrategikoak eta sektorialak birdefinitu daitezen, landa-ingurunearen gobernantza-eredua berregituratu dadin eta plangintza-, kudeaketa- eta finantzaketa-tresna berriak txertatu daitezen.

Gaur egun, hauexek dira euskal landa-ingurunearen ezaugarriak: despopulazioa, zahartze-tasa handia, biztanleria aktiboaren etengabeko beherakada, ekoizpen-dibertsifikazio urria eta gazteentzako eta emakumeentzako aukerarik eza. Lege-aurreporiektuaren xedea da aukera-berdintasunak eta kohesio ekonomikoa eta soziala bermatuko dituen lurraldeko landa-garapena sustatzea, horrela, garapen jasangarria lortu ahal izateko. Horri dagokionez, EGABek modu positiboan baloratu du araua, baina edukia aztertu aurretik, nabarmendu du komenigarriagoa izango litzatekeela gaia Europako Nekazaritza Politika berria definitu ondoren jorratzea; izan ere, «finantza-, zuzenbide- eta arau-esparru berria taxutuko da eta landa-garapena bertan moldatu beharko da».

Laneko osasuna eta segurtasuna

Kontsulta-organoaren irizpenean, aurreproiektuan jasotako jarduera ekonomiko tradizionalen modernizazioaren eta profesionalizazioaren proposamenak baloratu dira, honako hauek, besteak beste: ekintzailetza sustatzea eta emakumeen presentzia bultzatzea. Dena den, faltan bota dute laneko osasunari eta segurtasunari lotutako lan-ildoa, «lehen sektorea baita lan-istripuengatik kaltetuen dauden sektoreetako bat»

Kontseiluaren iritziz, halaber, oso egokia litzateke landa-garapenerako planen gobernantza berrian lankidetza publiko-pribatua txertatzea. Kontseiluak ez du ulertzen irabazi-asmorik gabeko elkarteetara mugatzea eta beste mota batzuetako partaidetzak baztertzea.

Nekazaritza eta abeltzaintza-sektorea eta basogintza-sektorea ezinbestekoak dira

Aurreproiektua hobetzeko proposatutako kontuen artean, honako hau azpimarratzea proposatu du EGABek: «nekazaritza- eta abeltzaintza-sektorea eta basogintza-sektorea ezinbestekoak dira landa-garapenerako ardatz egituratzaile gisa»; horrela, ekidin ahal izango da garapen teknologikoko helburuek, paradoxikoki, tradizioz landakoak eta bertakoak izan diren jarduerei kalte egitea. Bestalde, proposatu egin du argi eta garbi adierazi behar direla landa-garapenaren eta klima-ekintzaren arteko harremana, eta gogorarazi du izapidetze-bidean dauden lege guztiak modu egokian koordinatu behar direla. Lege horri dagokionez, Klima Aldaketari buruzko Legearen, Natura Ondareari buruzko Legearen eta Mugikortasun Jasangarriari buruzko Legearen aurreproiektuak bereziki koordinatu behar direla iradoki du.

Amaitzeko, Kontseiluak eskatu du Nekazaritza, Elikadura eta Landa Garapenaren Kontseiluan enpresa-erakundeak eta erakunde sindikalak modu parekatuan txertatzea.

The post EGAB-en irizpena, Landa-garapenerako Lege Aurreproiektuari buruzkoa appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak egokitzat jotzen du “Industria Segurtasunari buruzko Dekretuaren proiektua” izapidetzea, kontsulta-organo horrek bere irizpenean egindako gogoetak kontuan hartuta. Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen eta Azpiegitura Sailak egin du proiektua, eta beraren helburua da Euskal Autonomia Erkidegoko Industriaren Legea (8/2004 Legea, azaroaren 12koa) industria segurtasunaren arloan garatzea.

Edukia baloratu aurretik, EGABek azpimarratzen du igorritako testuan ez dagoela memoria ekonomikorik. “Horrelako memoria batek arauaren balorazio osoagoa ahalbidetuko luke”. Oro har, EGABek egokitzat jotzen du proiektua, “arloan lehendik dauden prozedurak antolatu, bateratu eta sistematizatu egiten dituelako”. Bereziki aproposa iruditzen zaio nola dagoen antolatuta prozeduren sendotze eta arrazionalizatze hori, “betebehar berririk sortu gabe eta erantzukizunpeko adierazpenaren sistema finkatuz, baimenaren sistemaren kaltetan”.

Definizioak zehaztu

Hala ere, irizpenak legegintzako teknikaren hobekuntza batzuk iradokitzen ditu; besteak beste, hobeto zehaztu daitezela proiektuan jasotako definizioak, eta dekretua estuago koordinatu dadila Industriaren Legearekin, zeinaren erregelamenduzko garapena baita.

Bestalde, irizpenaren arabera, komenigarria zatekeen arau berrian sartzea beste dekretu bat, gaiarekin zerikusia duena (“29/2015 Dekretua, martxoaren 17koa, industria-jarduerak hasteko erregimenari eta Industria Erregistroari buruzkoa”), ez edukitzeko bi erregistro batera (industria erregistroa eta industria segurtasuneko instalazioen erregistroa), “are gehiago kontuan hartzen badugu hirugarren erregistro bat sortuko bide dela industria segurtasunaren arloko zehapenetarako”.

Sindikatuek ordezkaririk ez

Azkenik, EGAB ez dago ados sindikatuek ordezkaririk ez edukitzearekin Industria Segurtasunerako Euskal Kontseiluaren Osoko Bilkuran. Beraren iritziz, hutsune horrek “eskubide sindikalak mugatzen ditu, eta diskriminatzailea da”, eta horregatik proposatzen du sindikatuek kontseilu horretan “enpresen pareko ordezkaritza” izan dezatela.

The post EGAB-ek irizpena eman du Industria Segurtasunari buruzko Dekretuaren Proiektuaz appeared first on CES Vasco.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen ustez, egokia da “Profesional sanitarioen informazio-sistemari buruzko dekretu-proiektua” izapidetzea, betiere organo aholku-emaile honek bere irizpenean egin dituen gogoetak kontuan hartuta. Proiektua Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak egin du.

Arauak Euskal Autonomia Erkidegoko profesional sanitarioei buruzko informazio-sistema ezartzen du, herritarrek osasun-prestazioei dagokienez dituzten eskubideak gauzatzeko eta osasun-sistemako giza baliabideak behar bezala planifikatzeko, izaera publikoa duten profesionalen datuak zehaztuta.

EGABek bat egiten du proiektuaren helburuekin, “Arau-testu horren edukiarekin ados egonik, beharrezkotzat eta justifikatutzat jotzen du”. Hala ere, testua hobetzeko zenbait gogoeta erantsi ditu. Horien artean, gogorarazi du dekretu-proiektua Euskadiko Osasun Kontseilura bidali zela, eta organo hori ez dela bildu orain arte bere iritzia emateko; beraz, EGABen ustez, izapide hori egiten ez bada, “saihestu egiten da osasun-zerbitzuetan lanbide-jardueran eragina duen gai baten erregulazioan parte hartzea eta gaiari buruz hitz egitea”.

Batzordeak deigarritzat jo du, halaber, Gizarte Segurantzaren mutua laguntzaileak espresuki ez aipatzea, aseguru entitateekin parekatuz. EGABen ustez, Enplegu eta Gizarte Segurantza Ministerioaren baimenarekin eratutako enpresaburuen elkarte pribatuak dira, eta baliabide eta zerbitzu publikoak kudeatzen dituzte; beraz, proposatutako lege-testuan jasota egon behar dute. Azkenik, ohartarazi du EAEko kontseilu aholku-emaileari igorritako testuak ez duela nahitaezko memoria ekonomikoa eransten, dekretu-proiektu ororekin batera aurkeztu behar den dokumentua.

The post EGAB-en Irizpena, profesional sanitarioen informazio-sistemari buruzkoa appeared first on CES Vasco.