Ainara Herce LEA/AVCko presidenteak eta Javier Muñecas Euskadiko CES/EGABko presidenteak euren jardueren garapen eta hobekuntza onena ziurtatzeko akordioa sinatu dute gaur goizean.

Lehiaren Euskal Agintaritzak (LEA/AVC) eta Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak datozen lau urteetarako lankidetza hitzarmena sinatu dute, harremanetarako eta partaidetzarako bideak sustatzeko, euren jardueren elkar ezagutza bultzatzeko eta elkarri laguntzeko, bakoitzak bere zereginei baliozko informazioa eta ikuspegi garrantzitsuak txertatzeko.

Helburua sinergiak bultzatzea eta jarduketak hobeto gauzatzea eta hobetzea da, bakoitzaren eskumenen eta helburuen esparruan. Hala, ezagutza eta informazio garrantzitsua partekatzeaz eta elkarri laguntza teknikoa emateaz gain, LEA/AVCk eta Euskadiko CES/EGABk interes komuneko gaiei buruzko topaketak, mintegiak edo sinposioak egiten laguntzeko konpromisoa hartu dute.

“Erakundeen arteko lankidetzaren alde egin dugun apustuak emaitza onak emango ditu bi aldeentzat. Lehia eraginkorrarekin dugun konpromisoa indartzen dugu, Euskadiko CES/EGABn ikuspegi garrantzitsua eta ondo informatua txertatzen baitugu, eta horrek lehia defendatzeko eta sustatzeko gure jarduketak aberastuko ditu”, adierazi du sinadura-ekitaldian Ainara Herce San Martín LEA/AVCko presidenteak.  

Bestalde, Javier Muñecas Herreras Euskadiko CES/EGABko presidenteak nabarmendu duenez, “akordio honek indartu egiten du Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak eragile ekonomiko eta sozialen arteko topagune gisa duen zeregina, lehiaren ikuspegia gehituz, garapen ekonomiko justu, jasangarri eta kohesionaturako elementu garrantzitsu gisa. Hitzarmen honi esker, politika publikoei egiten dizkiegun ekarpenen kalitatea zabaldu eta dibertsifikatu ahal izango dugu, merkatuen funtzionamenduari eta haien eragin sozialari buruzko ikuspegi osoagoa txertatuz”.

Lehiaren Euskal Agintaritzari buruz

Lehiaren Euskal Agintaritza, Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Finantza Sailari atxikita dagoen administrazio izaerako erakunde autonomoa da, eta erakunde- eta funtzio-autonomia du bere eginkizunak betetzeko Euskal Autonomia Erkidegoan. Bere helburu orokorra Euskal Autonomia Erkidegoan egiten diren jarduketa ekonomikoei dagokienez merkatuko lehia askearen eta gardentasunaren baldintzak sustatzea, bermatzea eta hobetzea da.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeari buruz

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea Eusko Jaurlaritzaren eta Eusko Legebiltzarraren erakunde aholku-emailea da, Euskal Autonomia Erkidegoko politika ekonomiko eta sozialean interes ekonomikoek eta sozialek duten parte-hartzea eraginkorra izan dadin. Bere izaeraren arabera, eginkizun hauek dagozkio, besteak beste: Eusko Jaurlaritzaren ekonomia- eta gizarte-politikaren arloko arau-proiektuei eta plan orokorrei buruzko nahitaezko txostenak prestatzea, eta Eusko Jaurlaritzari gai horri buruzko proposamenak egitea.

Javier Muñecas Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko presidentea, eta Izaskun Astondoa idazkari nagusia Sare Transnazional Atlantikoaren bileran izango dira datorren astean, hilaren 20an eta 21ean, Rouenen (Frantzia). Sare hori gizarte zibilaren lankidetzarako plataforma da Atlantikoko Espazioaren barruan, eta erronka demografikoa eta migrazioak izango ditu ardatz. 2023-2025 agintaldiko jarduera eta finantza balantzea aurkezteaz gain, STA/RTAko presidentetza eta batzorde exekutibo berria hautatzea aurreikusita dago.

2026an, STA/RTA eskualde atlantikoetako erronka demografikoei eta migrazioei buruzko txosten bat egitean zentratuko da. Azterlana, demografia, lan-merkatu, giza kapital eta eskualde atlantikoen lurralde-egiturari buruzko adierazle alderagarrien eta iturri estatistiko bateratuetatik datozenen ustiapen homogeneoan oinarrituko da.

Sare Transnazional Atlantikoa Espazio Atlantikoaren barruko gizarte zibilaren lankidetza-plataforma da. 2003an eratu zen, bere osoko organoaren, Orientabideen Batzordearen, lehenengo bilkuran. Sare transnazionala eremu atlantikoko eskualdeetako Ekonomia eta Gizarte Kontseiluek osatzen dute, edo antzeko eskualde-erakundeek, horrelako erakunderik ez duten eskualde atlantikoen kasuan.

STA/RTAren helburu nagusia espazio atlantikoko gizarte zibileko ordezkari soziolaboralen arteko lankidetza garatzea da, fatxada atlantikoan eragina duten Europako politiketan eragina izateko. Sare Transnazional Atlantikoak lankidetza-harremana du Europako Itsas Eskualde Periferikoen Konferentziako Arku Atlantikoaren Batzordearekin.

• EGABen iritziz, turistifikazioaren fenomenoak biztanleei eragiten dieten inpaktu negatibo sozialak, ingurumenekoak eta ekonomikoak murriztuko dituen turismo-eredu jasangarria lehenetsi behar da

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak, 2025eko abenduaren 22an egindako azkenengo osoko bilkuran, Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzu Publikoaren eta enplegatze-agentzien arteko akordio irekiak arautzen dituen Dekretu Proiektuari eta Euskadiko Turismo Mahaiaren funtzionamendu- eta antolaketa-araubideari buruzko Dekretu Proiektuari buruzko bi irizpen onartu zituen.

Lehenik eta behin, EGABek “Lanbide – Euskal Enplegu Zerbitzu Publikoaren eta enplegatze-agentzien arteko akordio irekiak arautzen duen dekretu-proiektuari” buruzko txosten bat egin du. Horren helburua Lanbideren eta enplegatze-agentzien artean egin beharreko akordio irekien araubide juridikoa arautzea da, EAEn bitartekotza- eta enplegatze-zerbitzua emateko lankidetza antolatzeko. Bere erantzunean, Batzordeak egokitzat jotzen du arauaren izapidetzea, baita lortu nahi duen xedea ere, hau da, lan-merkatua dinamizatzea, enplegu-eskatzaile gisa izena emanda dauden pertsonen lanerako aukerak zabalduz.

Ildo horretan, EGABek gogoeta orokorrak egiten ditu dekretuak gardentasun-, ebaluazio- eta kontrol-mekanismoak gara ditzan, Lanbide lankidetzaren emaitzak ebaluatzeko gai izan dadin bermatzeko, kalitatea eta etengabeko hobekuntza lortzeko xedez. Gainera, Batzordeak uste du komenigarria litzatekeela deklarazio hau indartzea: akordio irekiak ez dira kontratuak, tresnak eta lankidetza baizik.

Berariazko kontsiderazioen barruan, Batzordeak uste du saihestu egin beharko litzatekeela kreditua agortzeagatik baliozko jarduketak ordaindu gabe geratzea, eta, kreditua era automatikoan zabaltzeaz gain berme-klausula bat jaso beharko litzatekeela. EGABek dekretua berrikustea ere garrantzitsutzat jotzen du, lehentasunezko arretako kolektiboei ematen zaien arreta indartzeko.

Euskadiko Turismo Mahaia

Urteko azken txostenean, EGABek Turismo Mahaiaren osaera, antolaketa eta funtzionamendua arautzeko asmoa duen “Euskadiko Turismo Mahaiaren funtzionamendu eta antolaketa-araubidearen dekretu-proiektuari” buruzko irizpena eman du. EGABek egokitzat jo du izapidetzea, eta ontzat jo du arau-ekimena. Hala ere, Batzordearen iritziz, dokumentua nahasia da zenbait alderditan, eta zuzendu beharreko akatsak eta hobetu daitezkeen gabeziak ditu.

Ildo horretan, EGABek uste du testuak turistifikazioaren ondorio negatiboak murriztuko dituen turismo jasangarri eredua aipatu beharko lukeela. Horrez gain, EGABen iritziz, proiektu eta plan turistikoez gain, gizartean, ingurumenean eta ekonomian izan ditzaketen inpaktu negatiboak baloratu behar dira, saihestu ahal izateko. Era berean, Batzordeak uste du enpleguaren datuak behar bezala banakatuta hartu beharko liratekeela kontuan.

Turismo Mahaiaren osaerari dagokionez, Batzordeak uste du eragile sozial, sindikal eta enpresarial guztiak barne hartu beharko lituzkeela, eta parekotasun terminoetan egin beharko litzatekeela, hori baita Turismo Legearen literaltasunak eta espirituak agintzen dutena. Gainera, eta Mahaiaren osaera gorabehera, komenigarritzat jotzen da Mahaiko kideek adituak zein banaka edo modu antolatuan turismoaren ondorio positiboak ez ezik ondorio negatiboak ere (sozialak, ingurumenekoak edo ekonomikoak) aztertzeko eta ikusarazteko mobilizatzen diren pertsonak gonbidatzeko aukera ezartzea.

16/25 Irizpena, Bitartekaritza- eta enplegatze-zerbitzua emateko LANBIDE-Euskal Enplegu Zerbitzu Publikoaren eta enplegatze-agentzien arteko akordio irekiak arautzen duen dekretu-proiektuari buruzkoa

17/25 Irizpena, Euskadiko Turismo Mahaiaren funtzionamendu eta antolaketa-araubidearen dekretu-proiektuari buruzkoa

• Oro har, Batzordeak zaintzen politika publiko eta integrala garatu eta sustatzearen aldeko apustua egiten du.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen abenduaren 19ko osoko bilkurak Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko Sailaren bi dekretu-proiekturi buruzko bi irizpen onartu ditu, seme-alabak dituzten familientzako diru-laguntzei eta bizitza pertsonala, familia eta lana bateragarri egiteko laguntzei buruzkoak.

Hala, EGABek “Seme-alabak dituzten familientzako laguntzen dekretu-proiektua” izenekoari buruzko txosten bat egin du. Horren helburua Familiei Laguntzeko abenduaren 12ko 13/2008 Legearen 10. artikuluan aurreikusitako diru-laguntzak arautzea da. Bere erantzunean, Batzordeak egokitzat jotzen du arauaren izapidetzea, irizpenean egindako gogoetekin, hura aldatzeko.

Batzordeak aldez aurreko zenbait gogoeta egin ditu, eta, jaiotza-tasa txikiaren aurreko kezka dela eta, azpimarratu du arreta banakako laguntzetan jartzeari utzi behar zaiola, benetako premiei (etxebizitza edo zaintza) erantzungo dieten politiken ereduaren alde egiteko, eta familia-politikaren ikuspegiak ikuspegi integralagorantz egin behar duela aurrera ulertuta. Zaintzen politika publiko eta integrala garatzearen eta sustatzearen aldeko apustua egiten du Batzordeak, baina, bere ustez, gai hori ez da diru-neurriekin bermatzen.

Oro har, EGABek ikuspegia aldatzea proposatzen du, “jaiotza-tasarako laguntza” izatetik “haurren eskubideen bermea” izatera pasatuz, izan ere, arauaren ikuspegia gehiago bideratuta dago haurtzaroaren babes ekonomikora, amatasuna/aitatasuna edo hazkuntzaren kostuak babesteko neurri unibertsaletara baino, 2023ko Euskadiko Haur Bermearen Estrategiaren ildotik.

Beste eremu batean, Estatuko legeriak ordezkapen bidezko haurdunaldia debekatzen duenez, EGABek beharrezkotzat jotzen du artikuluetatik kentzea bai 3.10 artikuluan jasotako ordezkapen bidezko haurdunaldiaren definizio espezifikoa, bai 17. artikulua (Ordezkapenagatiko haurdunaldietarako laguntza-eskaerak); eta gure ordenamendu juridikoarekin guztiz bateragarria den irizpide sinple batera mugatzea: laguntzak jasotzeko eskubidea, Erregistro Zibilean balioz inskribatutako filiazioaren arabera aitortzea.

Laguntza horiek eskubide subjektibo gisa eratzen direnez, EGABek funtsezkotzat jotzen du beharrezko baliabideak bermatzea kreditua handituz. Batzordeak, gainera, beharrezkotzat jotzen du dekretuan genero-ikuspegia txertatzea, neurriak antolatuz hazkuntzak amatasunean eta genero-desberdintasunean eragin negatiborik izan ez dezan; gai hori haurren pobreziaren prebentziotik edo laguntza ekonomiko unibertsaletatik askoz harago doa.

Azkenik, beste gai batzuen artean, Batzordeak uste du komenigarria litzatekeela egiaztapen alternatiborako ezohiko bide bat aurreikustea, familia migratzaile iritsi berriak, etxegabetasun-egoeran edo egoitza-mugikortasun handiko egoeran daudenak, utzarazpenarengatiko familia-hausturak dituztenak eta administrazio-egoera irregularrean dauden eta erroldatze-baldintza zorrotz betetzea zaila izan dezaketen familia migratzaileak babesik gabe ez uzteko.

Kontziliaziorako laguntzak

Bestalde, EGABek “Bizitza pertsonala, familia eta lana bateragarri egiteko laguntzak arautzen dituen dekretu-proiektua” izenekoari buruzko txosten bat egin du. Horren helburua da Eusko Jaurlaritzak haurren, nerabeen eta familien arloan eskumena duen sailaren bitartez emango dituen laguntzak arautzea. Bere erantzunean, Batzordeak egokitzat jotzen du arauaren izapidetzea, irizpenean egindako gogoetekin, hura aldatzeko.

Aurrez beste batzuetan adierazitakoarekin bat etorriz, Batzordeak, oro har, zerbitzuen eta ekipamenduen eskaintza nahiko zabala sendotzeko beharra azpimarratzen du, familiek nahi duten seme-alaba kopurua izan eta euren bizitzako esparru guztiak behar bezala bateratu ditzaten, eta familia-politikaren ikuspegi integralagorantz aurrera egiteko. Egoera horren aurrean, Euskadiko EGABek zaintzaren kudeaketaren aitorpen soziala eta ekonomikoa aldarrikatzen du, lana, bizitza pertsonala eta familia uztartzen direla bermatzeko.

Horrez gain, EGABek beste gogoeta orokor batzuk egiten ditu. Lehenik eta behin, Batzordearen ustez, dekretu-proiektua gaur egungo terminoetan onartzeak neurri interesgarriak eta beharrezkoak jasotzen baditu ere, mugatu egin lezake kontziliazioaren eremuan emakumeen eta gizonen arteko berdintasun eraginkorrari egiten dion ekarpena, eta gomendagarria da neurri gehigarriak sartzea, Dekretua berdintasunaren eta erantzukidetasunaren arloan indarrean dagoen arau-esparrura erabat egokitzen dela bermatzeko.

14 urtetik beherako seme-alaben zaintzaileen kontratazioa ordaintzeko laguntzei dagokienez, laguntza-lerro horrek besteekin alderatuta duen eragin mugatua ikusita (dekretu honetan jasotako kontziliaziorako laguntzak jasotzen dituzten familien % 5,8ren aukera dira), Jaurlaritzak bide eta baliabide berriak aztertu behar ditu familien arazoei erantzuteko, seme-alabak zaintzeko lanak eta lan-jarduera uztartzeko. Horretarako, oso komenigarria litzateke familia onuradunen multzoari eta neurri batzuk edo beste batzuk hartzeko arrazoiei buruzko diagnostikoa izatea.

Azkenik, hirugarren gomendio gisa, EGABek hobekuntza-proposamenak egin ditu zaintza-egoera espezifikoei erantzuteko. Alde batetik, zaintzaren kontzeptua familia-eremu tradizionaletik harago planteatzen da, “binkulograma” sartuz. Horri esker, lotura pertsonal garrantzitsuak ezagutu, eta ia soilik emakumeei dagozkien zaintza-lanak modu bidezkoagoan banatu ahal izango lirateke. Bestetik, babes indartuaren alde egiten da karga handiagoak dituzten familientzat, hala nola familia ugarientzat edo desgaitasunen bat duen pertsonaren bat dutenentzat, eta hainbat neurri proposatzen dira, hala nola ordaindutako eszedentzia zabalduak eta kontziliazio tresna malguagoak eta bidezkoagoak.

Gomendio horiek kontuan hartuta, EGABek Dekretuaren artikuluak aldatzeko proposamenak jasotzen dituzten zenbait gogoeta espezifiko egiten ditu.

(Irizpenak ikusi)

Euskadiko EGABek beharrezkotzat jotzen du aparteko errefortzu-mekanismoak aurreikustea, eskariak aurrekontu-aurreikuspena gainditzen badu. 

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak, Eusko Jaurlaritzako Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoaren Sailak egindako “Gizarte Larrialdietarako Laguntzen Erregelamendua onartzen duen Dekretu-proiektua” izenekoari buruzko txosten bat egin du. Bere erantzunean, Batzordeak egokitzat jotzen du araua izapidetzea, irizpenean egindako gogoetekin, hura aldatzeko.

Arauaren xedea Gizarte Larrialdietarako Laguntzen (GLL) erregulazioa Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Euskal Sistemari buruzko abenduaren 22ko 14/2022 Legera egokitzea da, laguntza horietan txertatu beharreko kontzeptuak eta laguntza horiek Euskal Autonomia Erkidegoko lurralde osoan emateko baldintzak zehaztuta.

Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak positibotzat jotzen du arauaren xedea, GLLek gizarte-zerbitzuen politika publikoen funtsezko tresna baitira. Pertsonen biziraupen duinari eragiten dioten gabezia material larriko egoerei berehalako erantzuna ematea dute helburu. Hala ere, EGABen irizpenaren arabera, garrantzitsua den arren, prestazio diskrezionaltzat eta aurrekontu-erabilgarritasunaren mendekotzat hartzeak segurtasunik eza eta ekitaterik eza eragiten du. Ildo horretan, Batzordearen iritziz GLLei eskubide subjektiboaren baldintza ukatzeko erabakia faltsuan itxi da, eta, horregatik, berriro irekitzeko beharra planteatzen du.

Bestalde, EGABen iritziz, familia-unitatean edo bizikidetza-unitatean oinarritutako balorazio-irizpide bat aplikatzea egokia izan daiteke kasu askotan, baina GLLen kasuan, distortsio eta bazterketa bidegabe handiak eragiten ditu (banakako ahultasunak ikusezin bihurtzea, bizitegi-prekarietateko testuinguruetan zurruntasuna eta etxerik gabeko pertsonentzako zailtasunak). Hori dela eta, Batzordeak uste du esleipen-irizpide indibidual batek erantzuna eskatzailearen benetako egoerara egokitzeko aukera emango lukeela, haren zaurgarritasuna etxearen balorazio agregatuan diluitu gabe; pertsonarengan oinarritutako arretaren printzipioarekin eta bizi-larrialdiei erantzun azkarrak eta eraginkorrak emateko beharrarekin bat etorriz.

Horrez gain, EGABek beste gogoeta batzuk egiten ditu, testua hobetzeko. Besteak beste, Batzordeak modu positiboan baloratzen du oinarrizko gizarte-zerbitzuek irizpideak hobetzeko, zabaltzeko edo baldintzatzeko duten ahalmena, haien ezagutza profesionala dela eta, baina horrek ez du udalerrien artean alderik eragin behar, ezta arbitrariotasun-pertzepziorik ere; beraz, beharrezkotzat jotzen da irizpide komunak eta argiak ezartzea.

Euskadiko EGABek beharrezkotzat jotzen du, baita ere, eskariak aurrekontu-aurreikuspena gainditzen badu aparteko errefortzu-mekanismoak aurreikustea. Horrez gain, udalerrien arteko konpentsazio-funts bat sortzea proposatzen da, udalerriaren tamaina, edukiera edo bitartekoak edozein direla ere gutxieneko estaldura bermatzeko. Prestazio jakin batzuekin indarrean dauden erregulazioari eta bateraezintasunei dagokienez, EGABek ezinbestekotzat jotzen du arau-integrazio argiago eta koherenteagorantz aurrera egitea, herritarrek segurtasunez identifikatu ahal izan dezaten zer laguntza eska ditzaketen, zer baldintzatan eta zer mugekin.

Azkenik, Batzordeak modu positiboan baloratzen du irisgarritasunaren aldeko apustua eta Dekretuan lengoaia ulergarria erabiltzeko betebeharra. Hala ere, konpromiso hori udalek laguntza teknikoko, akonpainamenduko eta bitartekaritzako zerbitzuak izateko exijitzearekin osatu behar da, inor ez dadin GLLetarako sarbidetik kanpo geratu oztopo administratibo edo teknologikoengatik. Azkenik, komenigarritzat jotzen da arau berriaren eraginaren ebaluazioa erregelamendu bidez artikulatzea, lortu nahi diren helburuetan oinarrituta eta aurreikusitako ondorioetarako.

(Ikus 13/25 irizpena)